Stutta svarið
Almennt nei. Tímabundið atvinnuleyfi er bundið bæði tilteknum einstaklingi og tilteknum vinnuveitanda. Vilji leyfishafi skipta um vinnustað þarf nýi vinnuveitandinn að standa að nýrri umsókn til Útlendingastofnunar. Nýja leyfið þarf að vera veitt áður en starfsmaðurinn hefur störf þar.
Umsókn ein og sér veitir ekki heimild til að byrja. Með henni eiga meðal annars að fylgja undirritaður ráðningarsamningur við nýja vinnuveitandann og yfirlýsing um fyrri ráðningarslit. Nýja starfið þarf einnig að uppfylla skilyrði þeirrar tegundar atvinnuleyfis sem sótt er um.
Önnur niðurstaða getur átt við ef viðkomandi þarf ekki atvinnuleyfi, til dæmis vegna EES-réttar, ótímabundins dvalarleyfis, alþjóðlegrar verndar eða sérstakrar heimildar námsmanns eða þátttakanda í vinnudvöl ungs fólks. Þá þarf samt að virða skilyrði dvalarheimildarinnar og önnur takmörk á atvinnuþátttöku.
Ekki ætti að segja upp eða hefja nýtt starf án þess að staðfesta skriflega hvaða reglur gilda um leyfið og samræma atvinnu- og dvalarleyfismálið. Efni leyfisins skiptir meira máli en dagsetningin ein.
Af hverju fylgir leyfið ekki starfsmanninum sjálfkrafa?
Lög nr. 97/2002 skilgreina tímabundið atvinnuleyfi sem heimild til að starfa hjá tilteknum atvinnurekanda. Leyfið er gefið út vegna ákveðins ráðningarsambands og á því eiga meðal annars að koma fram nafn starfsmanns, nafn vinnuveitanda og gildistími.
„Tímabundið atvinnuleyfi er skilyrt við starf hjá tilteknum atvinnurekanda ...“
—
Þess vegna nægir ekki að gamla leyfið sé enn innan dagsetts gildistíma. Það heimilar vinnu hjá þeim vinnuveitanda sem leyfið var veitt með, ekki frjálsan aðgang að íslenskum vinnumarkaði.
Hvenær þarf nýtt leyfi?
Kennitala vinnuveitandans er gagnlegur fyrsti mælikvarði en leysir ekki úr öllu. Nýtt starfsheiti, breytt verkefni, starfshlutfall eða kjör geta haft áhrif á skilyrði leyfisins. Það á sérstaklega við um leyfi vegna sérfræðiþekkingar, skorts á starfsfólki, íþróttastarfs eða sérstakra ástæðna.
Hvernig er sótt um vegna nýs vinnuveitanda?
Frá 8. júlí 2026 annast Útlendingastofnun umsýslu og útgáfu tímabundinna atvinnuleyfa. Almenn leið er þessi:
- Starfsmaður og nýr vinnuveitandi velja rétta tegund atvinnuleyfis.
- Nýr vinnuveitandi leggur umsóknina fram hjá Útlendingastofnun. Ef starfsmaður hefur þegar dvalarleyfi bera hann og vinnuveitandinn sameiginlega ábyrgð á umsókninni.
- Með umsókn fylgja undirritaður ráðningarsamningur við nýja vinnuveitandann, yfirlýsing um fyrri ráðningarslit og önnur gögn sem leyfisflokkurinn krefst.
- Sé starfið lögverndað þarf einnig viðeigandi íslenskt starfsleyfi eða viðurkenningu starfsréttinda.
- Starfið hefst fyrst þegar nýja atvinnuleyfið hefur verið veitt.
Opinbera umsóknarsíðan um leiðir að eyðublöðum fyrir hvern leyfisflokk. Skilyrðin eru ekki öll þau sömu. Við leyfi vegna skorts á starfsfólki getur til dæmis þurft að sýna fram á að ekki hafi fengist starfsmaður með fyrirliggjandi aðgang að vinnumarkaðinum. Við sérfræðileyfi þarf nýja starfið og hæfni starfsmannsins að uppfylla sérfræðiskilyrðin.
Má hefja nýja starfið meðan umsóknin er afgreidd?
Meginreglan og núgildandi leiðbeining Útlendingastofnunar er að bíða eftir veitingu leyfisins.
„Útlendingi er óheimilt að hefja störf hjá hinum nýja atvinnurekanda áður en atvinnuleyfi hefur verið veitt ...“
—
Í lögunum eru einnig reglur um áframhaldandi starf á afgreiðslutíma við framlengingu og tilvísun til nýs vinnuveitanda eftir því sem við getur átt. Þær eru ekki almenn heimild til að byrja hjá nýjum vinnuveitanda um leið og umsókn er send. Eftir breytingar með lögum nr. 79/2026 er örugg framkvæmd að fylgja birtri leiðbeiningu Útlendingastofnunar og hefja ekki nýja starfið nema stofnunin hafi staðfest heimildina skriflega.
Það að fyrra leyfið sé gilt getur eftir atvikum heimilað áframhaldandi vinnu hjá fyrri vinnuveitanda, en það heimilar ekki sjálfkrafa vinnu hjá þeim nýja.
Hvað verður um dvalarleyfið?
Atvinnuleyfi og dvalarleyfi eru tvær ákvarðanir þótt Útlendingastofnun geti nú unnið þær saman. Dvalarleyfi vegna atvinnu er almennt háð því að viðeigandi atvinnuleyfi liggi fyrir.
Starfslok geta því haft áhrif á dvalargrundvöllinn. Sérfræðingur getur við ákveðin skilyrði fengið dvalarleyfi til allt að eins árs til atvinnuleitar og handhafi leyfis vegna skorts á starfsfólki til allt að sex mánaða. Slíkt atvinnuleitarleyfi er þó ekki frjálst atvinnuleyfi; nýr vinnuveitandi þarf eftir sem áður að ljúka atvinnuleyfisumsókninni áður en starfið hefst.
Nánar er fjallað um þetta í greininni .
Hverjir geta skipt um vinnu án nýs atvinnuleyfis?
Réttara er oft að segja að þessir hópar þurfi ekki tímabundið atvinnuleyfi:
Ekki á að álykta út frá ríkisfangi eða heiti dvalarskírteinis einu saman. Berið gögnin saman við uppfærðan lista um .
Hvað gerist ef byrjað er án leyfis?
Óheimil vinna hjá nýjum atvinnurekanda getur haft afleiðingar fyrir báða aðila:
- umsókn um nýtt atvinnuleyfi getur verið synjað;
- eldra atvinnuleyfi getur verið afturkallað vegna þess að skilyrði þess eru ekki lengur uppfyllt;
- dvalarleyfi sem byggist á atvinnu getur verið endurskoðað eða afturkallað; og
- brot geta varðað sektum eða fangelsi í allt að tvö ár.
Atvinnurekandi ber ábyrgð á að staðfesta heimild starfsmanns til vinnu. Fyrri vinnuveitandi á að tilkynna Útlendingastofnun ef ráðningu lýkur áður en atvinnuleyfið rennur út.
Leyfisstaðan skerðir ekki rétt starfsmanns til launa og annarra lágmarkskjara fyrir vinnu sem þegar hefur verið unnin. Starfsmaður ætti að varðveita ráðningarsamninga, launaseðla, tímaskráningu og samskipti um starfslok og leita til stéttarfélags ef ágreiningur er um kjör eða lokauppgjör.
Hvað ef umsókninni er synjað?
Eftir gildistöku laga nr. 79/2026 geta atvinnurekandi og útlendingur sameiginlega kært ákvörðun Útlendingastofnunar um atvinnuleyfi til kærunefndar útlendingamála. Kærufresturinn er 15 dagar frá því að ákvörðunin var tilkynnt. Fylgja þarf kæruleiðbeiningum ákvörðunarinnar og báðir aðilar undirrita kæruna nema öðrum hafi verið veitt umboð.
Kæra frestar ekki sjálfkrafa réttaráhrifum synjunar. Hún veitir því ekki heimild til að hefja starfið meðan málið er til meðferðar.
Gátlisti við vinnuveitandaskipti
- Staðfesta þarf hvort viðkomandi sé með tímabundið atvinnuleyfi eða sé undanþeginn leyfisskyldu.
- Athuga þarf nafn og kennitölu vinnuveitanda, leyfisflokk, starf og gildistíma.
- Fá þarf skriflega yfirlýsingu um fyrri ráðningarslit.
- Gera þarf undirritaðan ráðningarsamning við nýja vinnuveitandann.
- Nýi vinnuveitandinn þarf að leggja fullbúna umsókn fyrir Útlendingastofnun.
- Samræma þarf breytinguna við dvalarleyfi og starfsréttindi ef þau eiga við.
- Ekki má hefja störf fyrr en nýtt leyfi eða önnur skrifleg heimild liggur fyrir.
- Varðveita þarf móttökustaðfestingu, ákvörðun og öll fylgigögn.
Niðurstaða
Tímabundið atvinnuleyfi fylgir almennt ekki starfsmanni milli vinnuveitenda. Nýr vinnuveitandi þarf að standa að nýrri umsókn hjá Útlendingastofnun og starfsmaðurinn bíður eftir veitingu leyfisins áður en hann hefur störf.
Undanþágur ráðast ekki af því einu að viðkomandi sé útlendingur heldur af ríkisfangi, dvalargrundvelli og tegund atvinnuþátttöku. Því þarf að lesa sjálft leyfið, finna rétta heimild og samræma atvinnu- og dvalarleyfi áður en skipt er um vinnu.
Heimildir
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.