Stutta svarið
Samheitið yfir þau opinberu gjöld sem falla til við innflutning er aðflutningsgjöld, sem tollalög skilgreina sem „tollur og aðrir skattar og gjöld sem greiða ber við tollmeðferð vöru“.
Í reynd eru þau þrjú, og röðin skiptir máli:
- Tollur — lagður á tollverð vörunnar samkvæmt tollskrá.
- Virðisaukaskattur — lagður á tollverðið að viðbættum tollinum og öðrum gjöldum sem á eru lögð við tollmeðferð. Skatturinn leggst því ofan á tollinn.
- Vörugjöld eða önnur sérgjöld — aðeins þegar sérlög mæla fyrir um þau, svo sem vörugjald af ökutækjum.
Fjórði liðurinn er ekki opinbert gjald en birtist á sama reikningi: þjónustugjöld flutningsaðilans fyrir tollafgreiðslu og umsýslu. Þau eru einkaréttarleg þóknun og eru ekki aðflutningsgjöld.
Athugið að flutningskostnaður og vátrygging teljast með í tollverðinu — líka þegar sendingarkostnaður er auglýstur sem ókeypis.
Hver er tollskyldur?
Skilgreiningin er rúm og hún tekur til einstaklinga jafnt sem fyrirtækja:
Hver sá sem flytur vöru til landsins til endursölu, afhendingar án endurgjalds eða eigin nota eða verður ábyrgur fyrir greiðslu tolla samkvæmt ákvæðum þessara laga er tollskyldur.
—
Einstaklingur sem pantar vöru í erlendri netverslun til eigin nota er því tollskyldur með sama hætti og heildsali sem flytur inn gám.
1. Tollurinn
Tollur er skilgreindur sem „gjald sem innheimt er af vöru samkvæmt tollskrá“, og álagningin er í 5. gr. tollalaga:
Af vörum, sem fluttar eru inn á tollsvæði ríkisins, skal greiða toll eins og mælt er fyrir í tollskrá í viðauka I með lögum þessum. Tollur skal lagður sem verðtollur á tollverð vöru eða sendingar … og sem magntollur á vörumagn eftir því sem í tollskrá samkvæmt viðauka I greinir.
—
Tollurinn ræðst því alfarið af tollskrárnúmeri vörunnar. Fyrstu sex stafir átta stafa tollskrárnúmera fylgja vöruflokkunarkerfi Alþjóðatollastofnunarinnar, sbr. 74. gr. reglugerðar nr. 1100/2006, og skýringarrit stofnunarinnar geta verið til leiðbeiningar þótt þau bindi ekki að landsrétti.
Margar vörur bera engan toll samkvæmt beinum fyrirmælum tollskrárinnar. Aðrar bera hann, og fríverslunarsamningar geta lækkað hann eða fellt niður gegn framvísun upprunasönnunar — sem verðskuldar eigin umfjöllun.
2. Virðisaukaskatturinn — og hvers vegna hann er reiknaður síðast
Stofninn er skýr og hann er stærri en verð vörunnar:
Við innflutning á vöru skal virðisaukaskattur innheimtur af tollverði skattskyldrar vöru að viðbættum tolli og öðrum gjöldum sem á eru lögð við tollmeðferð.
—
Hlutfallið er 24%, eða 11% beri varan lægra þrepið samkvæmt 2. mgr. 14. gr. — svo sem matvæli, bækur og tímarit.
Dæmi. Vara keypt á 50.000 kr., sendingarkostnaður 8.000 kr., vátrygging 1.000 kr., tollur 10%:
Athugið að virðisaukaskatturinn reiknast af 64.900 kr., ekki af 50.000 kr. Tollurinn er hluti skattstofnsins.
3. Vörugjöld og önnur sérgjöld
Vörugjöld eru ekki almenn heldur bundin við tilteknar vörutegundir samkvæmt sérlögum. Þekktast er vörugjald af ökutækjum samkvæmt lögum nr. 29/1993, sbr. reglugerð nr. 331/2000, sem leggst á við innflutning bifreiða.
Önnur sérgjöld geta fallið til eftir eðli vörunnar — til dæmis gjald af áfengi og tóbaki samkvæmt lögum nr. 96/1995. Hvaða vöruflokkar bera vörugjald á hverjum tíma ræðst af þeim sérlögum sem í gildi eru, og rétt er að fletta því upp fyrir þá vöru sem á í hlut fremur en að álykta af eldri framkvæmd.
4. Þjónustugjöld flutningsaðilans
Þessi liður veldur mestum misskilningi. Póstfyrirtæki, hraðflutningafyrirtæki og tollmiðlarar innheimta gjald fyrir tollafgreiðslu, umsýslu og útlagningu gjalda. Það gjald er einkaréttarleg þóknun samkvæmt verðskrá viðkomandi fyrirtækis, ekki opinbert gjald.
Það sést því ekki í tollalögum, það fer ekki í ríkissjóð, og það er ekki hluti aðflutningsgjalda. Það getur hins vegar hæglega orðið hærra en gjöldin sjálf þegar sendingin er ódýr.
Tollverðið: meira en verðmiðinn
Meginreglan er viðskiptaverðið:
Tollverð innfluttra vara er viðskiptaverðið, þ.e. það verð sem raunverulega er greitt eða greiða ber fyrir vörurnar við sölu þeirra til útflutnings til landsins með þeim leiðréttingum sem leiðir af ákvæðum 15. gr.
—
Fimmtánda greinin bætir svo þremur liðum við, og þeir eru ófrávíkjanlegir:
Eftirtalið skal innifalið í tollverði:
- Flutningskostnaður hinna innfluttu vara til innflutningshafnar eða innflutningsstaðar.
- Gjöld fyrir fermingu, affermingu eða meðferð hinna innfluttu vara vegna flutnings þeirra til innflutningshafnar eða innflutningsstaðar.
- Vátryggingarkostnaður.
—
Og lykilatriðið fyrir netverslun: þessir liðir „skulu innifalin í tollverði, án tillits til þess hvort kostnaðarliðirnir og gjöldin séu raunverulega greidd eða ekki, enda sé unnt að ákvarða þau á grundvelli hlutlægra og mælanlegra atriða“.
„Frítt sendingargjald“ lækkar því ekki tollverðið. Sé flutningskostnaðurinn metanlegur telst hann með.
Fimmtánda greinin bætir jafnframt við umboðslaunum, gámakostnaði, pökkunarkostnaði og einkaréttar- og leyfisgjöldum þegar þau eru borin af kaupanda en ekki innifalin í verðinu.
Gengið
Sé tollverðið í erlendri mynt er því breytt í krónur á tollafgreiðslugengi, sem miðast við opinbert viðmiðunargengi Seðlabanka Íslands:
Tollafgreiðslugengi skal miða við opinbert viðmiðunargengi sem skráð er af Seðlabanka Íslands hvern mánudag … Við tollafgreiðslu sendinga skal ákvörðun tollverðs byggð á tollafgreiðslugengi eins og opinbert viðmiðunargengi er skráð af Seðlabanka Íslands síðasta mánudag á undan.
—
Beri helgidag eða almennan frídag upp á mánudag er miðað við næsta virka dag á undan. Gengið sem ræður er því hvorki gengið á pöntunardegi né dagsgengi tollafgreiðsludagsins, heldur mánudagsgengið sem síðast var skráð.
Athugið að 71. gr. reglugerðar nr. 1100/2006, sem víða er vísað til, geymir eldri regluna um miðgengi síðasta virka dags. Henni var breytt með lögum nr. 58/2020 og lagatextinn gildir.
Hvað er undanþegið?
Sjötta grein tollalaga telur upp tollfrjálsar vörur, og 1. tölul. 1. mgr. 36. gr. virðisaukaskattslaga bindur virðisaukaskattinn við sömu undanþágur: vörur sem eru tollfrjálsar samkvæmt 4. og 6. gr. tollalaga eru einnig undanþegnar virðisaukaskatti við innflutning.
Helstu liðirnir sem varða einstaklinga:
- Farangur ferðamanna. Venjulegar ferðanauðsynjar til eigin nota, og fyrir ferðamenn búsetta hér á landi til viðbótar varningur að verðmæti allt að 88.000 kr. miðað við smásöluverð á innkaupsstað — þó að hámarki 88.000 kr. fyrir einstakan hlut. Börn yngri en 12 ára njóta réttindanna að hálfu.
- Áhafnir búsettar hér á landi: 32.500 kr. hafi ferðin varað skemur en 15 daga, annars 65.000 kr.
- Matvæli. Allt að 25.000 kr. og að hámarki 10 kg, og teljast með ofangreindum fjárhæðum.
- Gjafir sendar frá útlöndum af sérstöku tilefni, ekki í atvinnuskyni, að verðmæti allt að 13.500 kr. Sé gjöfin verðmætari er hún aðeins tollskyld að því marki sem hún er umfram þá fjárhæð. Brúðkaupsgjafir eru tollfrjálsar þótt þær séu verðmætari, sé um eðlilega og hæfilega gjöf að ræða.
- Endursendar vörur sem sannanlega voru fluttar út héðan, og endursendar tómar umbúðir.
- Sýnishorn verslunarvara og auglýsingaefnis þegar verðmæti sendingar er óverulegt.
- Búslóð þeirra sem flytjast hingað eftir a.m.k. eins árs fasta búsetu erlendis — þó ekki ökutæki.
Þrjátíu og sjötta greinin bætir við eigin undanþágum frá virðisaukaskatti, þar á meðal listaverkum sem listamaðurinn flytur sjálfur inn og rituðu máli sem sent er gjaldfrjálst til vísinda- og bókasafna.
Athugasemd um lágmarksfjárhæðir. Í þeim ákvæðum sem hér er byggt á er ekki að finna almenn lágmarksmörk sem undanþiggja venjulegar netverslunarsendingar til einstaklinga. Einu fjárhæðarmörkin af því tagi eru í 6. tölul. 1. mgr. 36. gr. virðisaukaskattslaga og þau eru þröng: vörur, þó ekki áfengi eða tóbak, sem fluttar eru inn af aðilum skráðum á virðisaukaskattsskrá eru undanþegnar virðisaukaskatti nemi fob-verð sendingar ekki hærri fjárhæð en 1.500 kr. Framkvæmd um lágmarksfjárhæðir við innheimtu getur verið ákveðin í stjórnvaldsfyrirmælum, svo rétt er að kanna gildandi reglur Skattsins.
Í framkvæmd
Fjórar spurningar ráða fjárhæðinni áður en pantað er.
- Hvert er tollskrárnúmerið? Það ræður tollinum og því hvort fríverslunarsamningur geti lækkað hann.
- Hver er raunverulegur flutnings- og vátryggingarkostnaður? Hann telst með í tollverðinu hvort sem hann er gjaldfærður sérstaklega eða ekki.
- Ber varan 24% eða 11%? Matvæli, bækur og tímarit eru í lægra þrepinu.
- Hvaða þjónustugjald tekur flutningsaðilinn? Það kemur til viðbótar öllu ofangreindu og er samningsatriði við hann, ekki við ríkið.
Niðurstaða
Verðmiðinn erlendis er sjaldnast endanlegt verð. Við bætist flutningur og vátrygging í tollverðinu, svo tollur samkvæmt tollskrá, svo virðisaukaskattur sem reiknast af hvoru tveggja — og loks þjónustugjald flutningsaðilans sem er alls ekki opinbert gjald.
Undanþágurnar sem máli skipta fyrir einstaklinga snúa að ferðamannafarangri og gjöfum, ekki að netverslun. Þar er lítið svigrúm og sendingin ber gjöld eftir almennum reglum.
Heimildir
- , 1., 3., 4., 5., 6., 14., 15. og 19. gr.
- , 14., 34. og 36. gr.
- , 74. gr.
- og .
- , sett samkvæmt 6. gr. tollalaga.
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.