Stutta svarið
Gjafir sem aðilar búsettir erlendis senda hingað af sérstöku tilefni og ekki í atvinnuskyni eru tollfrjálsar að verðmæti allt að 13.500 kr.
Fari verðmætið yfir þá fjárhæð er gjöfin aðeins tollskyld að því marki sem hún er umfram — fjárhæðin er því frádráttur en ekki þröskuldur.
Brúðkaupsgjafir eru tollfrjálsar þótt þær séu verðmætari, enda sé að mati tollyfirvalda um eðlilega og hæfilega gjöf að ræða.
Virðisaukaskattsundanþágan fylgir sjálfkrafa. Vörur sem eru tollfrjálsar samkvæmt 6. gr. tollalaga eru jafnframt undanþegnar virðisaukaskatti við innflutning.
Sérreglur gilda um gjafir til mannúðar- og líknarstarfsemi og um gjafir til hins opinbera.
Ákvæðið sjálft
Gjafir sem aðilar búsettir erlendis senda hingað til lands eða hafa með sér frá útlöndum af sérstöku tilefni, þó ekki í atvinnuskyni, enda sé verðmæti gjafarinnar ekki meira en 13.500 kr. Sé verðmæti gjafar meira en 13.500 kr. skal gjöf þó einungis tollskyld að því marki sem hún er umfram þá fjárhæð að verðmæti. Brúðkaupsgjafir skulu vera tollfrjálsar þótt þær séu meira en 13.500 kr. að verðmæti, enda sé að mati tollyfirvalda um eðlilega og hæfilega gjöf að ræða.
—
Fjögur skilyrði
Sendandinn er búsettur erlendis. Ákvæðið tekur til gjafa sem slíkir aðilar senda hingað — eða hafa með sér frá útlöndum.
Sérstakt tilefni. Afmælis-, jóla- eða brúðkaupsgjöf fellur hér undir. Reglubundnar sendingar án tilefnis gera það síður.
Ekki í atvinnuskyni. Þetta útilokar kynningarsendingar frá fyrirtækjum, vörusýnishorn til endursöluaðila og sambærilegt. Sérstakt ákvæði gildir um verðlaus sýnishorn verslunarvara og auglýsingaefnis, sbr. 11. tölul. sömu málsgreinar.
Verðmætið. 13.500 kr. er viðmiðið — en það virkar öðruvísi en flestir ætla.
Frádráttur, ekki þröskuldur
Þetta er óvenju hagfelld regla og auðvelt er að misskilja hana.
Í mörgum kerfum er lágmarksfjárhæð þröskuldur: fari sendingin krónu yfir hann ber hún gjöld af öllu verðmætinu. Íslenska gjafareglan virkar ekki þannig. Gjöfin er „einungis tollskyld að því marki sem hún er umfram þá fjárhæð“.
Gjöf að verðmæti 20.000 kr. er því tollskyld að fjárhæð 6.500 kr., ekki 20.000 kr.
Virðisaukaskattsundanþágan í 1. tölul. 1. mgr. 36. gr. virðisaukaskattslaga bindur sig við tollfrelsi samkvæmt 6. gr., og eðlilegast er að lesa hana með sama hætti þar sem tollfrelsið er hlutfallslegt. Ákvæðin taka þó ekki afstöðu til hlutaskiptingarinnar berum orðum, svo rétt er að staðfesta framkvæmdina hjá Skattinum varði fjárhæðir máli.
Brúðkaupsgjafir
Undantekningin frá fjárhæðarmörkunum er bundin mati: brúðkaupsgjöf er tollfrjáls þótt hún sé verðmætari, „enda sé að mati tollyfirvalda um eðlilega og hæfilega gjöf að ræða“.
Matskennda skilyrðið þýðir að rétt er að gera grein fyrir tilefninu við tollafgreiðslu og hafa til reiðu gögn sem styðja það, svo sem boðskort eða dagsetningu athafnar.
Gjafir til mannúðar- og líknarstarfsemi
B-liður 8. tölul. tekur til tveggja tilvika og hvorugt er bundið fjárhæðarmörkum:
Gjafir til mannúðar- og líknarstarfsemi, enda sé um að ræða vöru sem nýtt er beint til viðkomandi starfsemi, svo og gjafir sem sendar eru hingað frá útlöndum og góðgerðarstofnanir eða aðrir slíkir aðilar eiga að annast dreifingu á til bágstaddra.
—
Skilyrðið í fyrra tilvikinu er að varan sé nýtt beint til starfseminnar. Vara sem á að selja til fjáröflunar fellur því ekki hér undir, þótt ágóðinn renni til starfseminnar.
Gjafir til hins opinbera
C-liður tekur til gjafa „sem ríki, sveitarfélögum eða stofnunum á vegum hins opinbera eru gefnar erlendis frá í vináttuskyni eða á grundvelli menningartengsla við erlend ríki“.
Virðisaukaskatturinn fylgir tollinum
Þetta er ákvæðið sem sparar tvíverknaðinn:
Eftirfarandi vörur skulu undanþegnar virðisaukaskatti við innflutning:
- Vörur sem eru tollfrjálsar eða undanþegnar tolli skv. 4. og 6. gr. tollalaga, nr. 88/2005, með síðari breytingum.
—
Gjöf undir mörkunum ber því hvorki toll né virðisaukaskatt. Það er ólíkt því sem gildir um fríverslunarsamninga, þar sem aðeins tollurinn fellur niður.
Hvað telst ekki gjöf
Fimm tilvik eru ítrekað misflokkuð.
Eigin kaup send á annað heimilisfang. Vara sem þú pantaðir sjálfur og lést senda til vinar er innflutningur þinn, ekki gjöf.
Sendingar frá fyrirtækjum. Skilyrðið um að gjöfin sé ekki í atvinnuskyni útilokar kynningar- og markaðssendingar.
Endursendar vörur. Vörur sem sannanlega voru fluttar út héðan falla undir 6. tölul., ekki gjafaákvæðið.
Sýnishorn. Verðlaus sýnishorn verslunarvara og auglýsingaefnis, hugbúnaðargögn send endurgjaldslaust og verðlausir bæklingar falla undir 11. tölul.
Sendingar innan fyrirtækjasamstæðu. Þær eru viðskipti, hvernig sem þær eru merktar.
Rétt er að hafa í huga að tollskýrslan er á ábyrgð innflytjandans. Séu kaup ranglega merkt sem gjöf er um ranga upplýsingagjöf að ræða, með endurákvörðunarheimild í sex ár samkvæmt 111. og 112. gr. og viðurlögum samkvæmt XXII. kafla tollalaga.
Farangur ferðamanna er annað
Gjafaákvæðið og ferðamannaheimildin eru aðskildar reglur, þótt sami maður geti notið beggja.
Samkvæmt b-lið 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. mega ferðamenn búsettir hér á landi hafa með sér varning að verðmæti allt að 88.000 kr., miðað við smásöluverð á innkaupsstað, umfram venjulegar ferðanauðsynjar — þó að hámarki 88.000 kr. fyrir einstakan hlut. Börn yngri en 12 ára njóta réttindanna að hálfu.
Matvæli, þar með talið sælgæti, mega nema allt að 25.000 kr. og að hámarki 10 kg, og teljast með ofangreindum fjárhæðum.
Fyrir áhafnir gilda lægri fjárhæðir: 32.500 kr. hafi ferðin varað skemur en 15 daga, annars 65.000 kr.
Í framkvæmd
Þrennt greiðir fyrir tollafgreiðslu gjafasendingar.
- Merking sendingarinnar. Sendandinn ætti að merkja hana sem gjöf og tilgreina tilefnið og raunverulegt verðmæti á tollmerkimiðanum.
- Raunhæft verðmat. Vanmat er röng upplýsingagjöf. Og af því að aðeins umframfjárhæðin ber gjöld er lítið á því að vinna.
- Gögn um tilefnið þegar um brúðkaupsgjöf eða líknargjöf er að ræða.
Ráðherra setur nánari skilyrði tollfrelsis samkvæmt 6. gr. með reglugerð, sbr. lokamálsgrein greinarinnar og reglugerð nr. 630/2008 um ýmis tollfríðindi, sem rétt er að fletta upp áður en byggt er á einstökum skilyrðum.
Niðurstaða
Gjafir frá útlöndum njóta raunverulegrar ívilnunar: 13.500 kr. dragast frá verðmætinu áður en gjöld reiknast, og bæði tollur og virðisaukaskattur falla niður að því marki.
Skilyrðin eru þó efnisleg en ekki formleg. Sendandinn þarf að vera búsettur erlendis, tilefnið sérstakt og sendingin utan atvinnureksturs — og eigin innkaup verða ekki gjöf við það eitt að vera merkt svo.
Brúðkaupsgjafir og líknargjafir standa utan fjárhæðarmarkanna, en þar kemur mat tollyfirvalda til sögunnar og þá er best að tilefnið sé skjalfest.
Heimildir
- , 6. gr., einkum 2., 6., 8. og 11. tölul. 1. mgr., og 112. gr.
- , 34. og 36. gr.
- , sbr. .
- .
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.