Stutta svarið
Greiðsluskyldan færist yfir á kaupandann. Erlendi seljandinn leggur engan íslenskan virðisaukaskatt á reikninginn; í staðinn ber íslenski kaupandinn að reikna skattinn og skila honum, sbr. 35. gr. laga nr. 50/1988.
En íslenska reglan er þrengri en margir búast við, og það er kjarni málsins:
- Fyrirtæki í fullri skattskyldri starfsemi greiðir skattinn aðeins að því leyti sem hann væri ekki frádráttarbær sem innskattur. Sé þjónustan að öllu leyti innskattsbær er ekkert til að greiða.
- Aðili í undanþeginni starfsemi greiðir skattinn að fullu og fær engan frádrátt á móti.
- Fyrirtæki í blandaðri starfsemi greiðir þann hluta skattsins sem ekki er frádráttarbær.
Þrjár undantekningar breyta myndinni: alltaf skal greiða ef þjónustan tengist innflutningi á vöru; engin greiðsluskylda er ef erlendi seljandinn er skráður á grunnskrá virðisaukaskatts hér; og einstaklingar utan atvinnurekstrar bera sjálfstæða skyldu vegna tiltekinnar þjónustu yfir 10.000 kr. á uppgjörstímabili.
Skilin fara fram á sérstakri skýrslu með gjalddaga á fimmta degi annars mánaðar frá lokum uppgjörstímabils.
Hverjir bera greiðsluskylduna?
Þrjár fyrstu málsgreinar 35. gr. skipta kaupendum í þrjá flokka.
Undanþegin starfsemi. Hver sá sem stundar starfsemi sem undanþegin er virðisaukaskatti samkvæmt 3. mgr. 2. gr. — banki, tryggingafélag, heilbrigðisstofnun, skóli og aðrir á þeim lista — skal greiða virðisaukaskatt af þjónustu sem fellur undir skattskyldusvið laganna og keypt er til starfseminnar frá atvinnufyrirtæki með heimilisfesti erlendis, útibúi eða fastri starfsstöð erlendis.
Fyrir þennan hóp er skatturinn raunverulegur kostnaður. Hann fær engan innskatt á móti, enda er starfsemin utan kerfisins.
Skattskyldir aðilar. Önnur málsgreinin setur reglu sem auðvelt er að líta fram hjá:
Hver sá sem er skattskyldur samkvæmt lögum þessum skal greiða virðisaukaskatt af þjónustu sem fellur undir skattskyldusvið laga þessara og keypt er til starfseminnar … að því leyti sem virðisaukaskatt af þjónustunni er ekki heimilt að telja til innskatts samkvæmt ákvæðum 3. og 4. mgr. 15. gr. og 16. gr.
—
Aðrir. Þriðja málsgreinin nær til þeirra sem falla hvorki undir fyrstu né aðra málsgrein — í reynd einstaklinga utan atvinnurekstrar.
Reglan sem sparar vinnuna: „að því leyti sem“
Í mörgum kerfum er kaupanda gert að færa bæði útskatt og innskatt af erlendri þjónustu, þótt niðurstaðan sé núll. Íslenska ákvæðið gengur styttra: greiðsla fer aðeins fram að því marki sem innskattsréttur er ekki fyrir hendi.
Af þessu leiða þrjár niðurstöður.
Full skattskyld starfsemi, innskattsbær þjónusta. Erlend ráðgjöf, hugbúnaðarleyfi, hönnun eða markaðsþjónusta sem keypt er til skattskylds rekstrar og ber fullan innskattsrétt — ekkert kemur til greiðslu samkvæmt 35. gr.
Aðföng á bannlistanum. Sé þjónustan á meðal þess sem 3. mgr. 16. gr. útilokar frá innskatti — risna, gjafir, aðföng til kaffistofu, þjónusta vegna íbúðarhúsnæðis og annað sem þar er talið — þá er hún ekki innskattsbær og skatturinn kemur til greiðslu að fullu.
Blönduð starfsemi. Sé innskattsrétturinn hlutfallslegur greiðist mismunurinn. Kaupi fyrirtæki með 60% hlutfallstölu samkvæmt 5. gr. reglugerðar nr. 192/1993 erlenda ráðgjöf fyrir 1.000.000 kr. reiknast 240.000 kr. virðisaukaskattur, þar af eru 144.000 kr. innskattsbærar og 96.000 kr. koma til greiðslu.
Af þessu leiðir jafnframt að hlutfallstalan og bannlistinn í 16. gr. eru ekki aðeins innanlandsmál. Þau ráða beinlínis hvað greiða þarf af erlendum þjónustukaupum.
Alltaf greitt þegar þjónustan tengist innflutningi
Ein fortakslaus undantekning er gerð frá reglunni um frádráttarbæra hlutann:
Þó skal ávallt greiða virðisaukaskatt samkvæmt þessari grein ef þjónusta er veitt eða hennar notið í tengslum við innflutning á vöru.
—
Þjónusta sem veitt er eða notið í tengslum við innflutning — til dæmis flutningsmiðlun, tollmiðlun, vátrygging farms eða önnur umsýsla — fellur því alltaf undir 35. gr., óháð innskattsrétti kaupandans.
Þetta er einn algengasti staðurinn þar sem íslenskt fyrirtæki í fullri skattskyldri starfsemi þarf engu að síður að skila 35. gr. skýrslu.
Ef erlendi seljandinn er skráður hér
Fjórða málsgreinin fellir greiðsluskylduna niður:
Greiðsluskylda skv. 1.–3. mgr. á ekki við ef erlenda atvinnufyrirtækið, umboðsmaður þess eða annar aðili sem er í fyrirsvari fyrir það er skráður á grunnskrá virðisaukaskatts vegna starfsemi þess hér á landi.
—
Þá leggur seljandinn sjálfur íslenskan virðisaukaskatt á reikninginn og kaupandinn færir hann til innskatts eftir venjulegum reglum.
Þetta er ástæða þess að rétt er að kanna hvort erlendur birgir sé með íslenskt virðisaukaskattsnúmer áður en 35. gr. skýrsla er gerð. Sé hann það og hafi lagt skattinn á reikninginn væri skýrslan tvítalning.
Hvaða þjónusta fellur undir?
Orðalagið er „þjónusta sem fellur undir skattskyldusvið laga þessara“. Það þrengir sviðið verulega.
Sé þjónustan þess eðlis að hún væri undanþegin samkvæmt 3. mgr. 2. gr. ef hún væri keypt innanlands — til dæmis bankaþjónusta, vátrygging eða heilbrigðisþjónusta — þá fellur hún ekki undir 35. gr. Kaupandinn ber enga greiðsluskyldu, enda væri enginn íslenskur virðisaukaskattur á sambærilegum innlendum kaupum.
Fyrsta spurningin er því ekki hvaðan þjónustan kemur, heldur hvort hún væri skattskyld væri hún innlend.
Einstaklingar og 10.000 kr. markið
Þriðja málsgreinin leggur sjálfstæða skyldu á þá sem standa utan atvinnurekstrar. Hún nær til þjónustu samkvæmt d–j-lið 3. tölul. 1. mgr. 12. gr. — framsals höfundaréttar og hliðstæðra réttinda, auglýsingaþjónustu, ráðgjafar-, verkfræði-, lögfræði- og endurskoðunarþjónustu ásamt gagnavinnslu og upplýsingamiðlun, þjónustu fjármálafyrirtækja utan undanþágunnar, atvinnumiðlunar, leigu lausafjármuna og kvaða um atvinnustarfsemi.
Skyldan virkjast nemi andvirði kaupanna 10.000 kr. án virðisaukaskatts eða meira á hverju almennu uppgjörstímabili.
Athygli vekur að rafræn þjónusta, fjarskiptaþjónusta og útvarps- og sjónvarpsþjónusta — a–c-liðir — eru ekki á þessum lista. Ástæðan er sú að skyldan vegna þeirra hvílir á erlenda seljandanum sjálfum samkvæmt 5. mgr.
Skilin, gjalddaginn og viðurlögin
Aðilar sem ber skylda til að greiða virðisaukaskatt skv. 1.–3. mgr. skulu ótilkvaddir gera ríkisskattstjóra grein fyrir kaupum á þjónustu í sérstakri skýrslu í því formi sem hann ákveður. Gjalddagi er fimmti dagur annars mánaðar frá lokum þess almenna uppgjörstímabils sem viðskiptin falla undir.
—
Skýrslan er sjálfstæð — hún kemur ekki í stað venjulegrar virðisaukaskattsskýrslu og er ekki hluti hennar. Greiðslu ásamt skýrslu skal skila til innheimtumanns ríkissjóðs eigi síðar en á gjalddaga.
Og viðurlagakeðjan er sú sama og innanlands: „Um skattverð, uppgjör, álagningu, áætlun, endurákvörðun, álag, dráttarvexti og kærur skal, eftir því sem við getur átt, fara eins og í viðskiptum innan lands.“
Það þýðir álag upp á 1% á dag að hámarki 10% samkvæmt 27. gr., dráttarvexti samkvæmt 28. gr., og áætlunarheimild berist skýrslan ekki.
Öfuga hliðin: erlend rafræn þjónusta til neytenda
Fimmta málsgreinin snýr skyldunni við og leggur hana á erlenda seljandann.
Atvinnufyrirtæki með heimilisfesti eða fasta starfsstöð erlendis sem selur þjónustu veitta rafrænt, fjarskiptaþjónustu eða útvarps- og sjónvarpsþjónustu til annarra en atvinnufyrirtækja hér á landi skal innheimta og skila íslenskum virðisaukaskatti. Sama skylda hvílir á umboðsmanni þess eða öðrum fyrirsvarsmanni.
Seljandinn skal ótilkvaddur tilkynna starfsemi sína til ríkisskattstjóra samkvæmt 5. gr., að því gefnu að 3. tölul. 4. gr. eigi ekki við — það er, að sala hans fari yfir 2.000.000 kr. á hverju tólf mánaða tímabili frá því að starfsemi hófst.
Þetta er grundvöllurinn að einfaldaðri skráningu erlendra seljenda, sem verðskuldar eigin umfjöllun.
Í framkvæmd
Fjórar spurningar ráða niðurstöðunni og þær eiga að koma í þessari röð.
- Er þjónustan innan skattskyldusviðs laganna? Væri hún undanþegin innanlands fellur hún utan 35. gr.
- Er erlendi seljandinn skráður hér? Sé svo leggur hann skattinn á og 35. gr. á ekki við.
- Tengist þjónustan innflutningi á vöru? Sé svo skal alltaf greiða.
- Hver er innskattsrétturinn? Fullur réttur þýðir enga greiðslu; hlutfallslegur eða enginn réttur ákvarðar fjárhæðina.
Þeir sem reka blandaða starfsemi eða eru alfarið í undanþeginni starfsemi ættu að setja upp fast verklag utan um erlenda þjónustureikninga. Fyrir þá er 35. gr. ekki formsatriði heldur raunverulegur kostnaðarliður sem hleypur á stórum fjárhæðum í hugbúnaðar- og ráðgjafarkaupum.
Niðurstaða
Erlendur þjónustureikningur án virðisaukaskatts þýðir ekki að skatturinn sé úr sögunni — hann hefur færst yfir á kaupandann. En fyrir venjulegt íslenskt fyrirtæki í fullri skattskyldri starfsemi er niðurstaðan oftast sú að ekkert kemur til greiðslu, enda væri skatturinn að fullu innskattsbær.
Undantekningarnar eru þrjár og þær kosta peninga: þjónusta sem tengist innflutningi, aðföng á bannlista 16. gr., og starfsemi sem er undanþegin eða blönduð. Þar er 35. gr. raunverulegur skattur og hann skilar sér ekki til baka.
Heimildir
- , 2., 4., 12., 15., 16., 24., 27., 28. og 35. gr.
- , 2. gr.
- , með síðari breytingum.
- , 5. gr. um hlutfallstölu.
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.