Stutta svarið
Já — þegar selt er til annarra en atvinnufyrirtækja hér á landi. Erlent fyrirtæki sem selur rafræna þjónustu, fjarskiptaþjónustu eða útvarps- og sjónvarpsþjónustu til íslenskra neytenda ber að innheimta íslenskan virðisaukaskatt og skila honum, sbr. 5. mgr. 35. gr. laga nr. 50/1988.
Nei — þegar selt er til íslenskra fyrirtækja. Þá færist skyldan á kaupandann samkvæmt 2. mgr. 35. gr., og hann greiðir aðeins að því leyti sem skatturinn væri ekki innskattsbær.
Skráningarskyldan virkjast þegar salan fer yfir 2.000.000 kr. á hverju tólf mánaða tímabili frá því að starfsemi hefst. Tilkynna skal starfsemina ótilkvatt og eigi síðar en átta dögum áður en hún hefst.
Íslenskir umboðsmenn og aðrir fyrirsvarsmenn erlendra aðila bera sjálfstæða skyldu samkvæmt 6. tölul. 1. mgr. 3. gr. — og það er atriði sem oft gleymist.
Skyldan hvílir á seljandanum þegar kaupandinn er neytandi
Atvinnufyrirtæki með heimilisfesti eða fasta starfsstöð erlendis sem selur þjónustu sem veitt er rafrænt, fjarskiptaþjónustu eða útvarps- og sjónvarpsþjónustu til annarra en atvinnufyrirtækja hér á landi skal innheimta og skila virðisaukaskatti af þeirri þjónustu hér á landi. Sama skylda hvílir á umboðsmanni eða öðrum þeim sem eru í fyrirsvari fyrir hið erlenda atvinnufyrirtæki.
—
Þrennt afmarkar gildissviðið.
Þjónustuflokkarnir eru þrír. Rafræn þjónusta — það er þjónusta sem veitt er á netinu, sjálfvirkt með lágmarksinngripi þar sem notkun upplýsingatækni er nauðsynlegur þáttur — ásamt fjarskiptaþjónustu og útvarps- og sjónvarpsþjónustu. Skilgreiningarnar eru í a–c-lið 3. tölul. 1. mgr. 12. gr.
Kaupandinn er ekki atvinnufyrirtæki. Sala til íslensks fyrirtækis fellur utan ákvæðisins. Erlendi seljandinn þarf því að geta greint á milli, og í reynd byggist sú greining á því hvort kaupandi gefur upp gilt virðisaukaskattsnúmer.
Seljandinn er erlendur. Fyrirtæki með heimilisfesti eða fasta starfsstöð erlendis. Reki það fasta starfsstöð hér á landi gilda almennar reglur um innlenda skattaðila.
Athygli vekur hvaða þjónusta er ekki á listanum. Ráðgjöf, hönnun, lögfræði- og endurskoðunarþjónusta og annað sem fellur undir d–j-lið 3. tölul. er undanskilin — og þar hvílir greiðsluskyldan þess í stað á íslenska kaupandanum samkvæmt 3. mgr. 35. gr., nemi kaupin 10.000 kr. eða meira á uppgjörstímabili.
Veltumörkin: 2.000.000 kr. á tólf mánuðum
Skráningarskyldan er ekki fortakslaus. Fimmta málsgreinin vísar til 3. tölul. 4. gr., sem undanþiggur skattskyldu:
Þeir sem selja skattskylda vöru eða þjónustu fyrir 2.000.000 kr. eða minna á hverju 12 mánaða tímabili frá því að starfsemi hefst.
—
Tvennt er vert að athuga við orðalagið. Tímabilið er hlaupandi tólf mánuðir frá upphafi starfsemi, ekki almanaksár — mörkin geta því rofnað hvenær sem er á árinu. Og viðmiðið er skattskyld sala hér á landi, ekki heildarvelta fyrirtækisins á heimsvísu.
Lítill erlendur hugbúnaðarseljandi með fáeina íslenska áskrifendur fellur því utan kerfisins. Fari salan yfir mörkin virkjast skyldan.
Skráningin
Tilkynningarskyldan er í 1. mgr. 5. gr. og hún er frumkvæðisskylda:
Hver sá, sem skattskyldur er skv. 3. gr., sbr. 4. gr., skal ótilkvaddur og eigi síðar en átta dögum áður en starfsemi hefst tilkynna atvinnurekstur sinn eða starfsemi til skráningar hjá ríkisskattstjóra.
—
Breytingar sem verða eftir skráningu — þar með talið þegar aðili hættir skráningarskyldri starfsemi — skal tilkynna eigi síðar en átta dögum eftir að breytingin á sér stað. Ríkisskattstjóri gefur út staðfestingu um að skráning hafi átt sér stað.
Sé tilkynningarskyldunni ekki sinnt tekur fjórða málsgreinin við: ríkisskattstjóri skal þá úrskurða aðilann sem skattskyldan samkvæmt 3. gr. og tilkynna honum þar um. Skráningarleysi kemur með öðrum orðum ekki í veg fyrir skattskyldu; það færir aðeins frumkvæðið til stjórnvaldsins.
Ráðherra er heimilt samkvæmt lokamálsgrein 5. gr. að setja nánari ákvæði um skráningu í reglugerð, þar á meðal um afturvirka skráningu til allt að sex ára. Almennu reglurnar eru í reglugerð nr. 515/1996 um skráningu virðisaukaskattsskyldra aðila. Um einfaldaða skráningu erlendra seljenda rafrænnar þjónustu (VOES) er fjallað í sérstakri grein.
Umboðsmenn bera sjálfstæða ábyrgð
Þetta er atriði sem íslenskir samstarfsaðilar erlendra seljenda ættu að þekkja. Þriðja greinin telur upp þá sem bera skyldu til að innheimta virðisaukaskatt og standa skil á honum, og þar er sjötti töluliður afdráttarlaus:
Umboðsmönnum og öðrum sem eru í fyrirsvari fyrir erlenda aðila sem reka hér á landi skattskyld viðskipti.
—
Skyldan er ekki afleidd heldur sjálfstæð, og 5. mgr. 35. gr. áréttar hana sérstaklega vegna rafrænnar þjónustu: „Sama skylda hvílir á umboðsmanni eða öðrum þeim sem eru í fyrirsvari fyrir hið erlenda atvinnufyrirtæki.“
Íslenskt félag sem tekur að sér að vera fyrirsvar erlends þjónustuseljanda — til dæmis með sölu- eða innheimtuumboði — getur því sjálft orðið ábyrgt fyrir íslenskum virðisaukaskatti af sölu hans til íslenskra neytenda.
Hvað breytist fyrir íslenska kaupandann?
Skrái erlendi seljandinn sig fellur greiðsluskylda kaupandans niður:
Greiðsluskylda skv. 1.–3. mgr. á ekki við ef erlenda atvinnufyrirtækið, umboðsmaður þess eða annar aðili sem er í fyrirsvari fyrir það er skráður á grunnskrá virðisaukaskatts vegna starfsemi þess hér á landi.
—
Fyrir íslenskt fyrirtæki merkir þetta að íslenskur virðisaukaskattur stendur á reikningnum og færist einfaldlega til innskatts eftir venjulegum reglum. Engin 35. gr. skýrsla er gerð, og væri hún gerð væri um tvítalningu að ræða.
Þess vegna er fyrsta skrefið við mat á erlendum reikningi alltaf að athuga hvort íslenskt virðisaukaskattsnúmer og íslenskur skattur standi á honum.
Uppgjör og skil
Um skráðan erlendan seljanda gilda almennar reglur. Uppgjörstímabilin eru tveir mánuðir og gjalddagi er fimmti dagur annars almanaksmánaðar eftir lok tímabils, sbr. 24. gr. laganna og 8. gr. reglugerðar nr. 667/1995.
Skýrslu skal skila rafrænt, og hún skal berast fyrir hvert uppgjörstímabil „einnig þótt ekki hafi verið um virðisaukaskattsskylda starfsemi að ræða á tímabilinu“, sbr. 6. gr. reglugerðarinnar.
Ársuppgjörstímabil stendur til boða þeim sem selja fyrir minna en 4.000.000 kr. á almanaksári — en ekki öllum. Samkvæmt 3. tölul. 2. mgr. 3. gr. reglugerðarinnar nær sú heimild ekki til umboðsmanna og annarra sem eru í fyrirsvari fyrir erlenda aðila sem reka hér skattskyld viðskipti.
Afleiðingar þess að skrá sig ekki
Þrjár leiðir standa stjórnvöldum til boða og þær útiloka ekki hver aðra.
Úrskurðun sem skattskyldur aðili samkvæmt 4. mgr. 5. gr., með áætlunarheimild í kjölfarið samkvæmt 25. og 26. gr.
Álag og dráttarvextir samkvæmt 27. og 28. gr. — 1% á dag að hámarki 10%, og dráttarvextir aftur til gjalddaga.
Refsiábyrgð. Þriðja málsgrein 40. gr. tekur beinlínis til tilkynningarskyldunnar: vanræki maður af ásetningi eða stórkostlegu hirðuleysi tilkynningarskyldu sína samkvæmt 5. gr. skal hann sæta sektum eða fangelsi allt að tveimur árum. Og samkvæmt lokamálsgrein sömu greinar má gera lögaðila fésekt óháð því hvort brotið megi rekja til saknæms verknaðar fyrirsvarsmanns eða starfsmanns.
Fyrir íslenska neytendur breytir vanræksla seljandans engu. Þeir bera enga sjálfstæða skyldu vegna rafrænnar þjónustu, enda tekur 3. mgr. 35. gr. aðeins til d–j-liða.
Niðurstaða
Erlent fyrirtæki sem selur rafræna þjónustu til íslenskra neytenda fyrir meira en 2.000.000 kr. á tólf mánuðum ber að skrá sig hér, innheimta íslenskan virðisaukaskatt og skila honum á venjulegum gjalddögum — með rafrænni skýrslu fyrir hvert tímabil, líka þau sem engin velta fellur á.
Sala til íslenskra fyrirtækja fellur utan þessa. Þar tekur kaupandinn við og greiðir aðeins það sem ekki er innskattsbært.
Og íslenskir umboðsmenn ættu að lesa 6. tölul. 1. mgr. 3. gr. vandlega áður en þeir taka að sér fyrirsvar fyrir erlendan þjónustuseljanda. Skyldan sem þar er lögð á þá er þeirra eigin, ekki lánuð.
Heimildir
- , 3., 4., 5., 12., 24., 25., 26., 27., 28., 35. og 40. gr.
- , 1., 3., 6. og 8. gr.
- , með síðari breytingum.
- .
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.