Stutta svarið
Það ræðst af hvers vegna varan fer til baka. Tollalögin geyma ekki almenna reglu um endurgreiðslu þegar kaupandi skiptir um skoðun, heldur þrjár afmarkaðar leiðir:
- Varan reyndist gölluð eða skemmdist áður en hún var afhent — 8. tölul.
- mgr. 7. gr.
- Varan er seld ónotuð úr landi — 7. tölul. 1. mgr. 7. gr.
- Ábyrgðarviðgerð eða vöruskipti á ábyrgðartíma — 10. gr.
Virðisaukaskatturinn fylgir. Samkvæmt 2. mgr. 36. gr. virðisaukaskattslaga skal fella niður, lækka eða endurgreiða virðisaukaskatt í þeim tilvikum sem talin eru í 2.–12. tölul. 1. mgr. 7. gr. tollalaga.
Ferlið er beiðni um leiðréttingu á aðflutningsskýrslu samkvæmt 116. gr., innan sex ára frá tollafgreiðsludegi — og sönnunarbyrðin hvílir á innflytjandanum.
Engin almenn „ég skipti um skoðun“ regla
Þetta er rétt að segja skýrt. Í þeim ákvæðum sem hér er byggt á er ekki að finna sjálfstæða heimild til endurgreiðslu aðflutningsgjalda einvörðungu vegna þess að neytandi nýtir skilarétt gagnvart erlendum seljanda.
Næst því kemst 7. tölul., sem tekur til vara sem „tollafgreiddar hafa verið hingað til lands en eru síðar seldar ónotaðar til útlanda“. Orðalagið miðast við sölu úr landi. Hvort skil til seljanda gegn endurgreiðslu kaupverðs falli þar undir er ekki útkljáð í þeim ákvæðum sem hér er stuðst við, og rétt er að bera það undir tollyfirvöld áður en varan er send til baka fremur en eftir á.
Skilaréttur gagnvart seljandanum er einkaréttarlegt úrræði. Hann segir ekkert um það hvort ríkissjóður skili aðflutningsgjöldunum.
Leið 1: gölluð eða skemmd vara
Af vörum sem reynast gallaðar eða hafa eyðilagst, rýrnað eða orðið fyrir skemmdum á leið hingað til lands, við affermingu, í vörslu tollyfirvalda, í viðurkenndum geymslum fyrir ótollafgreiddar vörur eða í flutningi milli tollhafna innan lands áður en þær eru afhentar viðtakanda.
—
Ákvæðið er afmarkað við tjón sem verður á leiðinni og fyrir afhendingu — í flutningi, við affermingu, í vörslu tollyfirvalda eða í tollvörugeymslu.
Reglugerð nr. 1100/2006 telur „vörur sem reynast gallaðar eða hafa eyðilagst“ meðal þeirra tilvika þar sem nota má einfalda tollskýrslu, sem sýnir að þetta er virkur farvegur í framkvæmd.
Gögnin sem þarf eru þau sem sýna hvenær og hvar tjónið varð: ástandsskoðun við móttöku, myndir, staðfesting flutningsaðila eða vörsluaðila, og tjónstilkynning.
Leið 2: endurútflutningur ónotaðrar vöru
Af vörum sem tollafgreiddar hafa verið hingað til lands en eru síðar seldar ónotaðar til útlanda eða í tollfrjálsa verslun, tollfrjálsa forðageymslu eða á frísvæði.
—
Þrjú skilyrði felast hér. Varan þarf að hafa verið tollafgreidd hingað. Hún þarf að fara ónotuð úr landi. Og hún þarf að vera seld — til útlanda, í tollfrjálsa verslun, tollfrjálsa forðageymslu eða á frísvæði.
Þessi leið er sniðin að innflytjendum sem sitja uppi með óseljanlegan lager og flytja hann út aftur, fremur en að einstaklingum sem skila pöntun.
Sönnunin sem þarf er tvíþætt: útflutningsgögn sem staðfesta brottflutninginn, og tenging við upphaflegu tollafgreiðsluna — sendingarnúmer, vörureikningur og tollskýrsla — svo ljóst sé að um sömu vöru sé að ræða.
Leið 3: ábyrgð
Tíunda greinin er sérregla um ábyrgðartilvik og hún er rausnarlegri en hinar.
Viðgerð á ábyrgðartíma. Vara sem á ábyrgðartíma er send utan til viðgerðar vegna galla er við innflutning undanþegin tolli, enda séu að mati tollyfirvalda færðar fullnægjandi sönnur fyrir því að viðgerðin sé viðkomandi að kostnaðarlausu og að ábyrgðin hafi verið innifalin í upphaflegu tollverði vörunnar.
Ný vara í stað gallaðrar. Ákveði erlendur seljandi að afhenda nýja vöru í stað þess að gera við skal tollur falla niður af hinni nýju vöru að þremur skilyrðum uppfylltum:
- Gallaða varan sé í ábyrgð þegar hún er send utan eða henni fargað undir tolleftirliti. Ekki skal farga henni fyrr en fyrir liggur skrifleg staðfesting seljanda um að hann muni afhenda nýja vöru og óski ekki eftir að fá þá gölluðu.
- Seljandi staðfesti að vöruskiptin fari fram vegna lögbundinnar eða samningsbundinnar ábyrgðar og séu kaupanda að kostnaðarlausu.
- Nýja varan flokkist í sama tollskrárnúmer, hafi sama viðskiptalegt gildi og búi yfir sömu tæknilegu eiginleikum og sú gallaða hafði við innflutning.
Flýtimeðferð gegn tryggingu. Tollyfirvöld geta heimilað innflutning nýju vörunnar án greiðslu aðflutningsgjalda áður en sú gallaða fer úr landi, gegn því að innflytjandi leggi fram fjártryggingu. Gallaða varan skal þá flutt úr landi eða henni fargað undir tolleftirliti innan 60 daga frá tollafgreiðslu nýju vörunnar — að öðrum kosti er gengið að tryggingunni.
Virðisaukaskatturinn fylgir
Fella skal niður, lækka eða endurgreiða virðisaukaskatt í þeim tilvikum sem talin eru upp í 2.–12. tölul. 1. mgr. 7. gr. tollalaga, nr. 88/2005, að uppfylltum þeim skilyrðum sem þar eru tilgreind.
—
Athygli vekur að 1. tölul. er utan sviðsins. Sá töluliður varðar fríverslunarsamninga, og það er rökrétt: virðisaukaskattur ræðst aldrei af uppruna vöru heldur af neyslu hennar hér á landi.
Fyrir virðisaukaskattsskyldan rekstraraðila skiptir þetta minna máli, enda var innflutningsskatturinn þegar innskattur. Fyrir einstaklinga og undanþegna starfsemi er þetta hins vegar stærri fjárhæðin af tveimur.
Ferlið: leiðrétt aðflutningsskýrsla
Verði innflytjandi þess var innan sex ára talið frá tollafgreiðsludegi vöru að upplýsingar, sem lágu til grundvallar tollafgreiðslu vöru, voru rangar eða ófullnægjandi skal hann leggja fram beiðni hjá tollyfirvöldum um viðeigandi leiðréttingar, sbr. 2. mgr.
—
Fjögur atriði stýra ferlinu.
Fresturinn er sex ár frá tollafgreiðsludegi — sami frestur og gildir um endurákvörðun til hækkunar.
Formið er leiðrétt skrifleg aðflutningsskýrsla ásamt viðeigandi fylgiskjölum, og um hana gilda ákvæði VII. kafla um skriflegar skýrslugjafir.
Sönnunarbyrðin er innflytjandans. Ákvæðið er afdráttarlaust: „Innflytjandi ber sönnunarbyrði fyrir því að rangar og ófullnægjandi upplýsingar hafi verið lagðar til grundvallar tollafgreiðslu vöru ef breyttar forsendur geta leitt til lækkunar álagðra aðflutningsgjalda.“
Úrskurður innan 30 daga frá því að gagnaöflun er lokið. Athugið orðalagið — fresturinn hefst ekki við móttöku beiðninnar heldur þegar gögnin eru komin, svo ófullnægjandi beiðni lengir afgreiðslutímann.
Úrskurðinn má kæra til yfirskattanefndar samkvæmt 118. gr.
Hvað fæst ekki til baka
Þjónustugjöld flutningsaðila. Tollafgreiðslu- og umsýslugjöld eru einkaréttarleg þóknun og koma ríkissjóði ekkert við.
Flutningskostnaður til baka. Hann er samningsatriði við seljandann og fer eftir skilareglum hans og neytendarétti í hans heimaríki.
Erlendur virðisaukaskattur sem innheimtur var við kaupin erlendis. Hann þarf að sækja til þess ríkis sem lagði hann á.
Gátlisti áður en varan er send til baka
- Greindu ástæðuna. Galli, ábyrgð eða endursala úr landi — hver leið hefur sín skilyrði og sín gögn.
- Ekki farga neinu fyrr en skrifleg staðfesting seljanda liggur fyrir og, eftir atvikum, undir tolleftirliti.
- Safnaðu tengingunni við upphaflegu tollafgreiðsluna: sendingarnúmer, tollskýrsla, vörureikningur.
- Skjalfestu brottflutninginn með útflutningsgögnum.
- Berðu álitamál undir tollyfirvöld fyrir fram þegar leiðin er ekki augljós — sérstaklega þegar um venjuleg neytendaskil er að ræða.
Niðurstaða
Innflutningsgjöld eru ekki sjálfkrafa endurgreidd þegar vara fer til baka. Lögin tilgreina afmörkuð tilvik: tjón fyrir afhendingu, ábyrgð, og endursala ónotaðrar vöru úr landi. Virðisaukaskatturinn fylgir tollinum í þeim tilvikum.
Ferlið sjálft er sveigjanlegt — sex ára frestur og leiðrétt aðflutningsskýrsla — en sönnunarbyrðin er innflytjandans, og hún verður ekki borin eftir á ef gögnin voru ekki til orðin þegar varan fór úr landi.
Þess vegna er tímapunkturinn sem skiptir máli ekki þegar endurgreiðslan er sótt, heldur þegar ákveðið er að skila vörunni.
Heimildir
- , 7., 10., 116., 117. og 118. gr.
- , 36. gr.
- .
- , sett samkvæmt 7. gr. tollalaga, með síðari breytingum.
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.