Hvernig leiðrétti ég skattframtal eftir að því hefur verið skilað?

Stutta svarið

Leiðin ræðst af því hvar í ferlinu þú ert.

Beiðnin samkvæmt 101. gr. er þó ekki sjálfsagður réttur: hún krefst þess að verulegir hagsmunir liggi að baki og að hún byggist á nýjum gögnum og upplýsingum.

Fyrir álagningu: framtalið telst kæra

Skattframtal, sem berst eftir lok framtalsfrests, en áður en álagningu er lokið skv. 1. mgr. 98. gr., skal tekið sem kæra til ríkisskattstjóra hvort sem skattaðili kærir skattákvörðun eða ekki.

— Lög nr. 90/2003 um tekjuskatt, 1. mgr. 99. gr.

Sá sem missir af framtalsfresti en skilar áður en álagningu lýkur þarf því ekki að gera neitt sérstakt — framtalið sjálft er kæran.

Eftir álagningu: kæra samkvæmt 99. gr.

Nú telur skattaðili skatt sinn eða skattstofn, þ.m.t. rekstrartöp og ívilnun skv. 65. gr., ekki rétt ákveðinn og getur hann þá sent til ríkisskattstjóra rökstudda kæru, skriflega eða rafræna, í því formi sem ríkisskattstjóri ákveður, studda nauðsynlegum gögnum. Kærufrestur er þrír mánuðir í tilviki einstaklinga og einn mánuður í tilviki lögaðila frá dagsetningu auglýsingar ríkisskattstjóra um að álagningu … sé lokið.

— Lög nr. 90/2003, 1. mgr. 99. gr.

Fjögur atriði stýra þessari leið.

Fresturinn er ólíkur. Þrír mánuðir fyrir einstaklinga, einn mánuður fyrir lögaðila. Félög hafa því mun skemmri tíma.

Upphafspunkturinn er auglýsingin um að álagningu sé lokið — ekki dagsetning álagningarseðilsins eða móttaka hans.

Kæran þarf að vera rökstudd og studd gögnum. Ábending um að eitthvað sé rangt dugar ekki.

Ríkisskattstjóri hefur þrjá mánuði frá lokum kærufrests til að úrskurða. Úrskurðir skulu rökstuddir og sendir í ábyrgðarbréfi, almennri póstsendingu eða rafrænt.

Eftir kærufrest: beiðni samkvæmt 101. gr.

Þetta er leiðin sem fæstir þekkja og hún nær langt aftur:

Ríkisskattstjóra er heimilt að taka til greina beiðni skattaðila um breytingu á ákvörðun um skattstofn eða skattálagningu, þó lengst sex tekjuár aftur í tímann, talið frá því ári þegar beiðni kemur fram, enda liggi verulegir hagsmunir að baki slíkri beiðni. Beiðni skal byggjast á nýjum gögnum og upplýsingum. Þá skulu skilyrði 96. gr. uppfyllt ef um hækkun er að ræða.

— Lög nr. 90/2003, 2. mgr. 101. gr.

Fjögur skilyrði felast hér.

Sex tekjuár, talið frá því ári þegar beiðnin kemur fram — sami tímarammi og gildir um endurákvörðun til hækkunar samkvæmt 97. gr.

Verulegir hagsmunir. Ákvæðið er ekki hugsað fyrir smávægilegar leiðréttingar.

Ný gögn og upplýsingar. Endurtekin röksemdafærsla um sömu gögn dugar ekki; eitthvað þarf að hafa bæst við.

Heimild, ekki réttur. Orðalagið er „er heimilt að taka til greina“.

Ákvörðun ríkisskattstjóra samkvæmt þessari málsgrein er þó kæranleg til yfirskattanefndar, sbr. lokamálsgrein 101. gr.

Þegar fordæmi fellur

Þriðja málsgrein 101. gr. geymir sjálfstæða leiðréttingarheimild sem virkar í báðar áttir:

Ríkisskattstjóra er heimilt að eigin frumkvæði sé þess kostur eða samkvæmt beiðni að leiðrétta álagningu á skattaðila ef yfirskattanefnd eða dómstólar hafa endanlega í hliðstæðu máli hnekkt skattframkvæmd sem skattskil eða ákvörðun ríkisskattstjóra var byggð á.

— Lög nr. 90/2003, 3. mgr. 101. gr.

Sama gildir sé beinlínis kveðið á um það í lögum að fallið sé frá fyrri skattframkvæmd afturvirkt. Breytingin getur lengst tekið til skattstofns eða skatts frá og með því tekjuári sem um var fjallað í máli því sem hliðstætt er talið.

Fyrir þann sem hefur sætt álagningu á grundvelli framkvæmdar sem síðar er hnekkt er þetta raunverulegt úrræði — og það má sækja um, ekki bara bíða.

Skyldan að leiðrétta sjálfur

Þetta snýr að virðisaukaskatti en lýsir almennu viðhorfi. Samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1988 skal aðili „ótilkvaddur leiðrétta virðisaukaskattsskil sín … þ.m.t. ef fram kemur mismunur á innsendum virðisaukaskattsskýrslum annars vegar og bókhaldi og ársreikningi hins vegar“.

Þar er jafnframt einföldun sem sparar vinnu: vantalinn innskatt að hámarki 100.000 kr. má leiðrétta með skilum á skýrslu þess uppgjörstímabils þegar villan uppgötvast — þó ekki síðar en með skýrslu fyrir síðasta uppgjörstímabil viðkomandi rekstrarárs.

Þegar ríkisskattstjóri hefur frumkvæðið

Sé það skattyfirvaldið sem finnur villuna gildir 96. gr., og hún geymir réttindi sem rétt er að þekkja.

Áður en breyting er gerð eftir álagningu skal ríkisskattstjóri gera skattaðila viðvart um fyrirhugaðar breytingar og af hvaða ástæðum þær eru gerðar, skriflega, og veita a.m.k. 15 daga frest frá póstlagningu til að tjá sig og leggja fram viðbótargögn áður en úrskurður er kveðinn upp.

Ríkisskattstjóri skal svo „innan tveggja mánaða að jafnaði kveða upp rökstuddan úrskurð um endurákvörðun álagningar“.

Ein undantekning er frá tilkynningarskyldunni og hún er í hag skattaðilanum: sé fallist á beiðni hans um breytingu skal tilkynning ekki send, hvort sem breytingin leiðir til hækkunar eða lækkunar, enda sé hún ekki umfram það sem í beiðninni greinir.

Hvað gerist ef ekkert er gert?

Ríkisskattstjóri má áætla. Séu skýringar ófullnægjandi, gögn ekki send, eða bókhald ekki talið nægilega örugg heimild, skal hann „áætla tekjur og eign skattaðila svo ríflega að eigi sé hætt við að fjárhæðir séu áætlaðar lægri en þær eru í raun og veru“, sbr. 1. mgr. 96. gr.

Áætlun er því ekki hlutlaus ágiskun heldur vísvitandi rífleg.

Í framkvæmd

1. Athugaðu hvaða frestur er í gangi. Þrír mánuðir frá auglýsingu um álagningarlok — einn hjá lögaðilum.
2. Rökstyddu og leggðu fram gögn. Kæra án gagna er ekki kæra í skilningi ákvæðisins.
3. Sértu of seinn, notaðu 101. gr. — en aðeins ef hagsmunirnir eru verulegir og ný gögn liggja fyrir.
4. Nýttu andmælaréttinn þegar boðuð er breyting. Fimmtán daga fresturinn er lágmark og unnt er að óska eftir lengri fresti.
5. Leiðréttu sjálfur það sem þú finnur — það er skylda í virðisaukaskatti og dregur úr álagi og viðurlögum almennt.

Niðurstaða

Það eru þrjár leiðir til að leiðrétta framtal og þær lokast hver á eftir annarri. Kæran innan kærufrests er einföldust og ódýrust. Beiðnin samkvæmt 101. gr. nær sex ár aftur en er háð verulegum hagsmunum og nýjum gögnum. Og kæran til yfirskattanefndar tekur við þegar úrskurður liggur fyrir.

Munurinn á fyrstu og annarri leið er ekki bara frestur heldur sönnunarkrafa: í kærunni dugar að sýna að álagningin sé röng, í beiðninni þarf ný gögn að hafa komið fram.

Þess vegna borgar sig að fara yfir álagninguna strax og hún birtist, fremur en að bíða og reiða sig á sex ára heimildina.

Heimildir

• Lög nr. 90/2003 um tekjuskatt, 96., 97., 98., 99., 100. og 101. gr.
• Lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, 26. gr.
• Lög nr. 30/1992 um yfirskattanefnd, 5. gr.
• Stjórnsýslulög nr. 37/1993, 10., 13. og 22. gr.