Stutta svarið
Sendu skriflega beiðni til tollyfirvalda samkvæmt 21. gr. tollalaga, með þeim gögnum sem þarf til að flokka vöruna — teikningu, mynd, vörulýsingu eða bæklingi. Tollyfirvöld geta krafist þess að sýnishorn sé lagt fram.
Svar skal berast skriflega innan 30 daga, með rökstuðningi í meginatriðum. Vanti gögn skal tilkynna hvaða gögn vanti, og 30 daga fresturinn hefst að nýju þegar úr því hefur verið bætt.
Álitið er bindandi í sex ár frá birtingardegi — og það bindur bæði fyrirspyrjandann og tollyfirvöldin. Það er kjarni verðmætis þess.
Ákvörðunina má kæra til yfirskattanefndar samkvæmt 118. gr. Tollyfirvöld geta afturkallað hana, en afturköllun tekur ekki gildi fyrr en hún hefur verið tilkynnt.
Beiðnin
Ef óskað er bindandi álits um tollflokkun vöru skal senda skriflega beiðni þar að lútandi til tollyfirvalda. Ákvörðun tollyfirvalda um bindandi tollflokkun vöru er bindandi gagnvart fyrirspyrjanda og tollyfirvöldum í sex ár frá birtingardegi, nema hún sé afturkölluð af tollyfirvöldum eða henni breytt eftir kæru til yfirskattanefndar, sbr. 118. gr.
—
Gagnakrafan er í 3. mgr.:
Með beiðni um bindandi álit skulu fylgja þau gögn sem eru nauðsynleg til þess að unnt sé að ákveða tollflokkun vöru, svo sem teikning, mynd, vörulýsing eða bæklingur. Ef nauðsyn ber til að mati tollyfirvalda geta þau sett skilyrði um að sýnishorn af vöru sé lagt fram áður en tekin er ákvörðun um tollflokkun.
—
Ein takmörkun er á skyldunni til að svara: tollyfirvöldum er ekki skylt að verða við beiðni ef hún reynist augljóslega vera tilefnislaus, sbr. 2. mgr.
Fresturinn og hvernig hann tapast
Fjórða málsgreinin setur 30 daga frest frá því að beiðni berst, og gerir kröfu um að í svarinu komi „í meginatriðum … fram á hvaða rökum niðurstaða er byggð“.
En fresturinn er skilyrtur. Telji tollyfirvöld að beiðnin hafi ekki að geyma fullnægjandi upplýsingar eða að nauðsynleg gögn fylgi ekki, skulu þau tilkynna hvaða upplýsingar eða gögn vanti — og þegar úr því hefur verið bætt hefst 30 daga fresturinn að nýju.
Í reynd merkir þetta að ófullnægjandi fyrsta beiðni tvöfaldar afgreiðslutímann. Það borgar sig að leggja fram allt strax: nákvæma innihaldslýsingu, framleiðsluferli, notkunarsvið, umbúðir, myndir og — sé varan á mörkum — rök fyrir þeim vörulið sem sótt er um, með tilvísun í athugasemdir við kaflann.
Hvað fæst, og hvað fæst ekki
Það bindur báða aðila. Þetta er meginmunurinn á bindandi áliti og óformlegri leiðbeiningu. Tollyfirvöld eru bundin af niðurstöðunni jafnt og innflytjandinn, í sex ár frá birtingardegi.
Það nær til tollflokkunar. Álitið sker úr um tollskrárnúmer. Það sker ekki úr um tollverð, uppruna vöru, rétt til fríðinda samkvæmt fríverslunarsamningi né um álagningu vörugjalds sem slíks — þótt tollflokkunin hafi vissulega áhrif á þessa þætti.
Það er annað en bindandi álit í skattamálum. Bindandi álit ríkisskattstjóra samkvæmt lögum nr. 91/1998 varðar skattaleg álitaefni og fer eftir öðru ferli. Sá sem þarf svar bæði um tollflokkun og virðisaukaskattsþrep gæti því þurft að leita á báða staði.
Afturköllun — og hvers vegna hún virkar aðeins fram í tímann
Álitið er ekki ævarandi. Tollyfirvöld geta afturkallað það, og yfirskattanefnd getur breytt því eftir kæru. En tímamarkið er afgerandi:
Komi til afturköllunar ákvörðunar um bindandi tollflokkun vöru gildir ákvörðunin uns afturköllunin hefur verið tilkynnt álitsbeiðanda.
—
Innflutningur sem fór fram á gildistíma álitsins stendur því óhaggaður, jafnvel þótt flokkunin reynist síðar röng. Það er einmitt verndin sem álitið veitir.
Á þetta reyndi í úrskurði yfirskattanefndar nr. 6/2022 frá 26. janúar 2022. Tollgæslustjóri afturkallaði fjögur bindandi álit frá 2018 um tollflokkun brauðhjúpaðs osts, meðal annars á þeim grundvelli að niðurstaða þeirra hefði verið röng og að upplýsingar í umsókninni hefðu að hluta verið ónákvæmar. Innflytjandinn kærði bæði formhlið og efnishlið.
Nefndin hafnaði kærunni og staðfesti afturköllunina. Af forsendunum má lesa hvað þarf til að afturköllun standist:
- Hún þarf að bera með sér að um afturköllun sé að ræða. Hér kom það fram í yfirskrift ákvörðunarinnar, og áður hafði verið tilkynnt um fyrirhugaða afturköllun með bréfi rúmum fjórum mánuðum fyrr.
- Rökstuðningur þarf að vísa til réttarreglna og taka afstöðu til andmæla. Ákvörðunin vísaði til ákvæða tollskrár og túlkunarreglna og svaraði athugasemdum innflytjandans, og taldist uppfylla kröfur 4. mgr. 21. gr. tollalaga og 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.
- Rannsóknarskyldunni þarf að vera fullnægt. Nefndin leit til þess að enginn ágreiningur var um innihald og framleiðsluferli vörunnar, og taldi tollgæslustjóra því ekki hafa vanrækt skyldur sínar samkvæmt 3. og 4. mgr. 21. gr. og 10. gr. stjórnsýslulaga.
Fyrir innflytjandann er lærdómurinn sá að andmælaréttinn á að nýta. Efnislegar athugasemdir á andmælastigi þurfa að fá umfjöllun í ákvörðuninni, og þar er rétti tíminn til að leggja fram öll rök og gögn.
Kæruleiðin
Tollskyldur aðili getur skotið … ákvörðun tollyfirvalda skv. 21. gr. … til yfirskattanefndar.
—
Um málsmeðferðina fer eftir lögum nr. 30/1992 um yfirskattanefnd. Sama gildir um afturköllun bindandi álits, enda er hún ákvörðun samkvæmt 21. gr.
Athygli vekur að kæruleiðin er hin sama og gildir um endurákvörðun aðflutningsgjalda og um virðisaukaskatt við innflutning, sbr. 3. mgr. 36. gr. virðisaukaskattslaga. Ágreiningur um tollflokkun ratar því allur í sama farveg.
Hvenær borgar sig að sækja um?
Fjögur tilvik réttlæta fyrirhöfnina.
Endurtekinn innflutningur í magni. Sex ára vissa um tollskrárnúmer er verðmæt þegar sama varan kemur inn ár eftir ár.
Vörur á mörkum. Blandaðar og samsettar vörur, unnin matvæli, efnavörur, ökutæki og allt sem gæti fallið í safnlið á borð við „ótalið annars staðar“.
Mikill munur á milli vöruliða. Þar sem tveir mögulegir liðir bera ólíkan toll eða ólíkt virðisaukaskattsþrep margfaldast áhættan með magninu.
Áður en langtímasamningur er verðlagður. Röng forsenda um tollskrárnúmer í verðlíkani kemur ekki í ljós fyrr en við endurákvörðun — og þá með álagi.
Gátlisti fyrir beiðnina
- Nákvæm vörulýsing: heiti, notkunarsvið, form og umbúðir.
- Innihaldslýsing með hlutföllum, sé varan blönduð eða samsett.
- Framleiðsluferli í meginatriðum — það skiptir máli fyrir margar athugasemdir við kafla.
- Myndir, teikningar eða bæklingur.
- Rökstudd tillaga að tollskrárnúmeri, með vísun í vöruliðinn, athugasemdirnar við kaflann og viðeigandi túlkunarreglu.
- Sýnishorn tilbúið sé þess óskað.
Niðurstaða
Bindandi álit er ódýrasta leiðin til að útrýma óvissu um tollflokkun, og það bindur tollyfirvöld ekki síður en innflytjandann í sex ár.
Verðmæti þess ræðst af gæðum beiðninnar. Ófullnægjandi gögn framlengja frestinn, og álit sem byggist á ónákvæmri vörulýsingu verndar illa ef varan reynist önnur en lýst var.
Og þegar afturköllun blasir við er andmælastigið tækifærið. Eftir að ákvörðun hefur verið tekin er eftirleikurinn kæra til yfirskattanefndar — en þá er verndin fyrir liðinn innflutning þegar tryggð, enda virkar afturköllun aðeins fram í tímann.
Heimildir
- , 20., 21. og 118. gr.
- , 10. og 22. gr.
- .
- , 26. janúar 2022, um afturköllun bindandi álita.
- .
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.