Stutta svarið
Við almenna fjölskyldusameiningu þarf fullorðinn umsækjandi að sýna fram á trygga framfærslu allan gildistíma dvalarleyfisins. Fyrir umsóknir sem berast frá 18. maí 2026 miðar Útlendingastofnun við 259.951 krónu á mánuði fyrir einstakling og 415.922 krónur samtals fyrir hjón. Fjárhæðirnar eru fyrir skatt. Barn yngra en 18 ára á framfæri foreldris þarf ekki sjálfstæða framfærslu. Fyrir foreldri 67 ára eða eldra á framfæri barns er viðmiðið 129.976 krónur á mánuði til viðbótar við framfærslu annarra fullorðinna á heimilinu.
Hjúskaparmaki getur byggt á sameiginlegri framfærslu hjónanna vegna lögbundinnar framfærsluskyldu þeirra. Sambúðarfólk er ekki í sömu stöðu: sambúðarmaki þarf almennt að sýna fram á sjálfstæða framfærslu. Laun, reglulegar greiðslur, nýtanleg bankainnstæða og eftir atvikum námslán eða námsstyrkur geta talist með. Félagsleg fjárhagsaðstoð telst almennt ekki með, að undanskildum húsnæðisbótum samkvæmt leiðbeiningum stofnunarinnar.
Ekki gildir eitt almennt skilyrði um að hver fjölskylda eigi eða leigi tiltekna stærð íbúðar. Makar og sambúðarmakar eiga þó að hafa fasta búsetu á sama stað og Útlendingastofnun getur óskað staðfestingar á dvalarstað. Sérstök, ítarleg húsnæðiskrafa gildir þegar einstaklingur með viðbótarvernd óskar undanþágu frá bið eftir endurnýjun leyfis til að sameinast fjölskyldu. Þá þarf hann meðal annars að hafa íbúðarhúsnæði sem rúmar fjölskylduna, er ekki deilt með ótengdum aðilum og er tryggt með fullnægjandi eignar- eða leigugögnum.
Hvaða reglur á að nota?
„Fjölskyldusameining“ getur vísað til ólíkra leiða. Fyrst þarf að greina stöðu þess sem býr á Íslandi og tengsl umsækjanda við hann.
Almennu reglurnar ná aðeins til nánustu aðstandenda sem taldir eru upp í , meðal annars maka, sambúðarmaka, barna yngri en 18 ára í forsjá og á framfæri og foreldra 67 ára eða eldri. Þá þarf sá sem býr á Íslandi sjálfur að hafa stöðu sem veitir rétt til fjölskyldusameiningar.
Hver eru framfærsluviðmiðin?
Samkvæmt er trygg framfærsla ásamt sjúkratryggingu grunnskilyrði dvalarleyfis. Fullorðinn umsækjandi þarf að geta séð fyrir sér allan þann tíma sem sótt er um.
„[...] skal sýna fram á að framfærsla hans sé trygg þann tíma sem hann sækir um [...]“
—
Núgildandi mánaðarviðmið, fyrir umsóknir sem berast frá 18. maí 2026, eru:
Viðmiðin koma fram á og í . Þau geta breyst og því þarf að athuga viðmiðið sem gildir þegar umsókn berst.
Ef fyrirhugað leyfi er til eins árs þarf framfærslan að vera trygg fyrir allt árið. Það þýðir ekki að öll fjárhæðin þurfi alltaf að vera inni á bankareikningi. Gildur ráðningarsamningur og stöðugar tekjur geta til dæmis sýnt fram á framfærslu yfir tímabilið.
Hvað getur talist trygg framfærsla?
Útlendingastofnun metur framfærslugögnin í heild. Samkvæmt opinberum má styðja framfærslu við fleiri en eina heimild, til dæmis laun og eigið fé. Helstu dæmi eru:
- ráðningarsamningur og launatekjur;
- tekjur af sjálfstæðri starfsemi, að því marki sem viðkomandi má löglega framfæra annan á þeim grundvelli;
- tryggar reglulegar greiðslur;
- bankainnstæða sem er laus til útborgunar og í viðurkenndum, skiptanlegum gjaldmiðli; og
- námslán eða námsstyrkur sem nær viðmiðinu.
Ráðningarsamningur á að vera í frumriti eða staðfestur af atvinnurekanda. Bankayfirlit þarf að vera staðfest af bankanum; venjuleg útprentun úr heimabanka er ekki endilega fullnægjandi. Gögnin þurfa að sýna bæði fjárhæð og að fjármunirnir verði tiltækir á leyfistímanum.
Hvað telst ekki með?
Í segir að félagsleg aðstoð ríkis eða sveitarfélags teljist ekki trygg framfærsla. Opinberar leiðbeiningar telja meðal annars eftirfarandi ekki með:
- fjárhagsaðstoð ríkis eða sveitarfélags, aðra en húsnæðisbætur;
- meðlag eða barnalífeyri sem ætlað er til framfærslu barns;
- framfærslu þriðja aðila nema viðurkennd undanþága eigi við;
- fasteignir eða aðrar eignir sem eru ekki lausir fjármunir;
- ótryggan arð, vexti eða greiðslur sem ekki er ljóst hvenær verða greiddar; og
- reiðufé án fullnægjandi staðfestingar.
Því dugar ekki eitt loforð ættingja um að greiða kostnað. Undantekning getur byggst á lagalegri framfærsluskyldu hjóna eða sérreglu, svo sem þegar barn tryggir hluta framfærslu foreldris sem er 67 ára eða eldra.
Hjón og sambúðarfólk eru ekki í sömu stöðu
Hjón bera gagnkvæma framfærsluskyldu samkvæmt hjúskaparlögum. Þess vegna má leggja sameiginleg fjárráð þeirra til grundvallar og nægir að annað hjóna sýni fram á viðmiðið fyrir bæði.
Sambúð ein stofnar ekki sambærilega lögbundna framfærsluskyldu. Sá sem sækir um sem sambúðarmaki þarf því almennt að sýna fram á sjálfstæða framfærslu. Þetta er sjálfstætt atriði frá kröfunni í um að sambúð hafi almennt varað lengur en eitt ár.
Er húsnæði almennt skilyrði?
Almennu grunnskilyrðin í 55. gr. og reglurnar um maka, börn og foreldra í 69.–72. gr. setja ekki algilt skilyrði um eigin íbúð, ákveðinn fermetrafjölda eða tólf mánaða leigusamning. Útlendingastofnun getur þó krafist staðfestingar á dvalarstað samkvæmt .
Fyrir hjón og sambúðarfólk gildir sérstök búseturegla:
„Makar og sambúðarmakar skulu hafa fasta búsetu á sama stað [...]“
—
Víkja má frá henni vegna sérstakra tímabundinna ástæðna. Krafan snýst um að fjölskyldulífið og sameiginleg búseta séu raunveruleg, en er ekki sama regla og ítarlega húsnæðisskilyrðið í undanþáguleiðinni hér á eftir.
Hvenær gildir sérstaka húsnæðiskrafan?
Sérstaka krafan kemur fram í . Hún á við eina leið til undanþágu frá því að handhafi viðbótarverndar þurfi að bíða eftir endurnýjun dvalarleyfis áður en fjölskylda sækir um. Eftir að leyfið hefur gilt í að minnsta kosti eitt ár þarf sá sem býr hér meðal annars að hafa verið virkur á vinnumarkaði í átta mánuði, uppfylla framfærsluskilyrði, hafa sótt tilskilið íslenskunámskeið og hafa íbúðarhúsnæði fyrir aðstandendur.
Samkvæmt þarf þá annaðhvort skráð eignarhald eða gildan leigusamning:
- leigusamningurinn þarf að vera á nafni þess sem fjölskyldusameiningin byggist á og tilgreina fasteigna- og íbúðarnúmer;
- tímabundinn samningur þarf að gilda í að minnsta kosti tólf mánuði;
- húsnæðið þarf að vera íbúðarhúsnæði, rúma fjölskylduna og vera til umráða þegar leyfið er veitt;
- því má ekki deila með öðrum en nánustu aðstandendum, þannig að herbergjaleiga eða samnýting með ótengdum aðilum nægir ekki;
- leiga án endurgjalds, óskráð íbúðarhúsnæði og félagslegt leiguhúsnæði sveitarfélags uppfylla ekki þetta sérstaka skilyrði.
Þessar þröngu kröfur má ekki yfirfæra sjálfkrafa á allar umsóknir um fjölskyldusameiningu.
Hvað gildir um flóttafólk og EES-fjölskyldur?
Maki og börn einstaklings sem nýtur alþjóðlegrar verndar geta við ákveðnar aðstæður fengið afleidda vernd samkvæmt 45. gr. Tengsl sem stofnast eftir að umsókn um alþjóðlega vernd var lögð fram fara hins vegar eftir almennu fjölskyldusameiningarreglunum. Staða handhafa viðbótarverndar eða leyfis af mannúðarástæðum getur einnig haft áhrif á bið eftir endurnýjun. Því þarf að velja rétta umsóknarleið áður en tekju- eða húsnæðisgögn eru metin.
Aðstandendur EES- eða EFTA-borgara byggja rétt sinn á og sækja um dvalarskírteini, ekki almennt fjölskyldusameiningarleyfi. Fjölskylda launþega eða sjálfstætt starfandi EES-borgara sætir ekki föstum 259.951 krónu viðmiðum með sama hætti. Byggi dvalarréttur EES-borgarans á því að vera á eigin framfæri eða í námi þarf hann hins vegar nægilegt fé fyrir sig og aðstandendur og fullnægjandi sjúkratryggingu. Nánari afmörkun er á .
Niðurstaða
Við almenna fjölskyldusameiningu er framfærslan aðalatriðið: fullorðinn umsækjandi þarf að ná núgildandi viðmiði allan leyfistímann með viðurkenndum og staðfestum tekjum eða fjármunum. Hjón geta lagt saman fjárráð, en sambúðarmaki þarf almennt sjálfstæða framfærslu. Börn yngri en 18 ára þurfa ekki sérstakt framfærsluviðmið og lægra viðbótarviðmið gildir um foreldri 67 ára eða eldra á framfæri barns.
Ekki á að beita sérstöku tólf mánaða húsnæðisskilyrði á allar fjölskyldur. Almenn makaleyfi krefjast sameiginlegrar fastrar búsetu, en ítarlega krafan um leigusamning, íbúðarnúmer, rými og óskipta notkun tilheyrir afmarkaðri undanþáguleið handhafa viðbótarverndar. Rétt leyfisleið ræður því bæði hvaða fjárhæðir og hvaða húsnæðisgögn þarf að leggja fram.
Heimildir
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.