Hvernig er tollverð innfluttrar vöru reiknað og telst sendingarkostnaður með?

Stutta svarið

Tollverð er viðskiptaverðið — það verð sem raunverulega er greitt eða greiða ber fyrir vöruna við sölu til útflutnings til Íslands — að viðbættum tilteknum liðum sem taldir eru upp í 15. gr. tollalaga.

Já, sendingarkostnaður telst með. Flutningskostnaður til innflutningsstaðar, gjöld fyrir fermingu og affermingu vegna þess flutnings, og vátryggingarkostnaður skulu innifalin í tollverði — og það án tillits til þess hvort þau eru raunverulega greidd, svo fremi unnt sé að ákvarða þau á hlutlægan hátt.

Listi viðbótanna er lokaður: engu má bæta við nema það sé heimilt samkvæmt 15. gr.

Verði viðskiptaverðið ekki lagt til grundvallar tekur við sex þrepa stigi, og tollyfirvöld mega ekki hlaupa yfir þrep.

Meginreglan: viðskiptaverðið

Tollverð innfluttra vara er viðskiptaverðið, þ.e. það verð sem raunverulega er greitt eða greiða ber fyrir vörurnar við sölu þeirra til útflutnings til landsins með þeim leiðréttingum sem leiðir af ákvæðum 15. gr.

— Tollalög nr. 88/2005, 1. mgr. 14. gr.

Fjögur skilyrði þurfa að vera uppfyllt.

Engar takmarkanir á ráðstöfun. Kaupanda mega ekki vera settar takmarkanir um ráðstöfun eða notkun varanna — að undanskildum takmörkunum sem leiða af íslenskum lögum eða stjórnvöldum, takmörkunum á landfræðilegu endursölusvæði, og takmörkunum sem hafa ekki veruleg áhrif á verðmætið.

Engin ómælanleg skilyrði. Salan eða verðið má ekki vera háð skilyrðum sem ekki er hægt að verðleggja.

Enginn ágóðahlutur til seljanda. Enginn hluti ágóða af síðari sölu má renna til seljanda — nema unnt sé að leiðrétta fyrir því samkvæmt 15. gr.

Aðilar séu óháðir — eða verðið sé engu að síður nothæft.

Hvað bætist við — og hvað ekki

Fyrsta málsgrein 15. gr. telur upp skilyrtar viðbætur, það er liði sem bætast við aðeins að því marki sem kaupandi ber þá og þeir eru ekki þegar innifaldir í verðinu:

• Umboðslaun og miðlaraþóknun — þó ekki kaupumboðslaun. Þessi undantekning er verðmæt fyrir þá sem nota innkaupaumboðsmann erlendis.
• Gámakostnaður sem í tollalegu tilliti tilheyrir vörunum.
• Pökkunarkostnaður, bæði vinna og efni.
• Aðföng sem kaupandi leggur til endurgjaldslaust eða á lækkuðu verði — efnivara, verkfæri og mót, efni sem eyðist við framleiðsluna, og verkfræðivinna, þróun, hönnun og uppdrættir sem unnin hafa verið annars staðar en hér á landi. Hönnunarvinna sem unnin er á Íslandi bætist því ekki við.
• Einkaréttar- og leyfisgjöld sem kaupandi verður að greiða sem skilyrði fyrir sölunni — þó ekki gjöld fyrir framleiðslurétt á vörunni hér á landi.
• Ágóðahlutur af síðari endursölu sem rennur til seljanda.

Önnur málsgreinin telur upp ófrávíkjanlegar viðbætur:

Eftirtalið skal innifalið í tollverði:

1. Flutningskostnaður hinna innfluttu vara til innflutningshafnar eða innflutningsstaðar.
2. Gjöld fyrir fermingu, affermingu eða meðferð hinna innfluttu vara vegna flutnings þeirra til innflutningshafnar eða innflutningsstaðar.
3. Vátryggingarkostnaður.

— Tollalög nr. 88/2005, 2. mgr. 15. gr.

Og loks bannið, sem er jafn mikilvægt og heimildirnar:

Við ákvörðun tollverðs skal engu bætt við það verð sem raunverulega er greitt eða greiða ber nema það sé unnt samkvæmt ákvæðum þessarar greinar.

— Tollalög nr. 88/2005, 4. mgr. 15. gr.

Listinn er því tæmandi. Kostnaður sem fellur til eftir komu til landsins — innlendur flutningur, geymsla, þjónustugjöld tollmiðlara — á ekki heima í tollverðinu.

Sendingarkostnaðurinn telst með, líka þegar hann er „frír“

Þetta er sú regla sem oftast kemur á óvart í netverslun:

Kostnaðarliðir og gjöld sem um ræðir í 2. mgr. skulu innifalin í tollverði, án tillits til þess hvort kostnaðarliðirnir og gjöldin séu raunverulega greidd eða ekki, enda sé unnt að ákvarða þau á grundvelli hlutlægra og mælanlegra atriða.

— Tollalög nr. 88/2005, 3. mgr. 15. gr.

Reglugerð nr. 1100/2006 endurtekur þetta orðrétt í 52. gr. sinni.

Auglýsing um „fría sendingu“ er því markaðssetning, ekki tollalegur veruleiki. Sé flutningskostnaðurinn metanlegur á hlutlægan hátt telst hann með, hvort sem hann er sérgreindur á reikningi eða falinn í vöruverðinu.

Tvær raunverulegar lækkunarheimildir eru þó í 2. mgr. 17. gr.:

• Sé vara send lengra en til fyrstu tollhafnar sem unnt hefði verið að afferma hana á má draga frá þann flutningsgjaldsauka sem framhaldsflutningurinn hafði í för með sér.
• Draga má frá þann hluta flutningsgjalds sem greiddur er vegna slæmrar aðstöðu við affermingu eða vegna þess að farið affermir á fleiri stöðum en einum.

Hvort tveggja er þó háð því að gerð sé fullnægjandi grein fyrir kostnaðaraukanum.

Blandaðar sendingar

Berist vörur í einu farmskrárnúmeri sem flokkast í mismunandi tollskrárnúmer skal jafna kostnaði og gjöldum samkvæmt 15. gr. hlutfallslega niður á einstakar vörur miðað við verð þeirra á innkaupsstað, sbr. 1. mgr. 17. gr.

Og sé verðið tilgreint í einni fjárhæð fyrir vörur sem bera mismunandi háan toll gildir 18. gr.: þá skal greiða hæsta tollhundraðshlutann af öllu nema innflytjandi leggi fram upplýsingar sem tollyfirvöld meta fullnægjandi. Sundurliðaður vörureikningur borgar sig.

Tengdir aðilar

Fjórða skilyrði 14. gr. — að aðilar séu óháðir — er skilgreint þröngt og tæmandi. Aðilar teljast háðir ef þeir eru yfirmenn eða stjórnendur fyrirtækja hvor annars, sameigendur, vinnuveitandi og starfsmaður, ef einhver á eða stjórnar fimm hundraðshlutum eða meira af atkvæðisrétti eða hlutabréfum hjá þeim báðum, ef annar stjórnar hinum, ef þriðji aðili stjórnar báðum, ef báðir saman stjórna þriðja aðila, eða ef þeir eru í sömu fjölskyldu.

Þriðja málsgreinin bætir við: einkaumboðsmaður, einkadreifingaraðili eða sérleyfishafi telst háður hinum aðilanum.

Tengslin ein og sér fella þó ekki viðskiptaverðið úr gildi. Samkvæmt 54. gr. reglugerðarinnar skal tollstjóri kanna kringumstæður sölunnar og samþykkja verðið ef tengslin hafa ekki haft áhrif á það.

Samkvæmt 55. gr. reglugerðarinnar getur innflytjandinn sannað það með því að sýna fram á að verðið sé sambærilegt við viðskiptaverð við sölu til óháðra kaupenda á sams konar eða svipuðum vörum, eða við tollverð slíkra vara ákvarðað með frádráttar- eða reikniaðferð. Þessar kannanir eru gerðar að frumkvæði innflytjanda og eru eingöngu til viðmiðunar; annað verð verður ekki ákvarðað í staðinn á grundvelli þeirra.

Sex þrepa stiginn

Verði viðskiptaverðið ekki lagt til grundvallar — hvort sem er vegna þess að skilyrði 14. gr. bresta, ekkert er greitt fyrir vöruna, greiðslan er til málamynda, eða tollstjóri véfengir verðið samkvæmt 56. gr. — þá er farið niður stigann í fastri röð.

1. Viðskiptaverðið, 14. gr. tollalaga.
2. Sams konar vörur, 57. gr. reglugerðarinnar: viðskiptaverð sams konar vara sem seldar hafa verið og fluttar til landsins á sama eða svipuðum tíma, á sama viðskiptastigi og í sem næst sama magni.
3. Svipaðar vörur, næstu greinar á eftir, eftir sömu aðferð.
4. Frádráttaraðferð, 60. gr.: einingarverðið sem varan er seld á hér á landi í mesta heildarmagni til óháðra aðila, að frádregnum umboðslaunum eða ágóðahlut og almennum útgjöldum, innlendum flutningi og vátryggingu, og tollum og öðrum gjöldum. Finnist engin sala á sama tíma má miða við fyrstu sölu eftir innflutning, þó innan 90 daga.
5. Reiknað verð, 61. gr.: kostnaðarverð efnivara og aðvinnslu, að viðbættum venjulegum ágóðahlut og almennum útgjöldum í útflutningslandinu og kostnaðarliðum 2. mgr. 15. gr.
6. Varaaðferð, 62. gr.: rökrétt ákvörðun samkvæmt meginreglum samningsins um framkvæmd VII. gr. GATT 1994, á grundvelli fáanlegra upplýsinga hér á landi.

Við stigann bætist skýrt bann. Tollverð samkvæmt 62. gr. skal ekki byggt á söluverði innlendrar framleiðslu, á því að velja hærra verðið þegar tvenns konar verð koma til greina, á heimamarkaðsverði í útflutningslandinu, á framleiðslukostnaði öðrum en reiknuðu verði, á útflutningsverði til annars lands en Íslands, á lágmarkstollverði, eða á verði sem ákveðið er að geðþótta eða er tilbúið.

Skilgreiningarnar sem ráða þrepum 2 og 3

Hugtökin eru afmörkuð í 53. gr. reglugerðarinnar.

Sams konar vörur eru vörur sem eru eins í öllu tilliti — að einkennum, gæðum og orðspori. Minni háttar útlitsmunur útilokar þær ekki.

Svipaðar vörur eru ekki eins, en hafa svipuð einkenni og efnishluta, geta þjónað sama tilgangi og komið hver í annarrar stað. Gæði, orðspor og vörumerki eru meðal þess sem athuga verður.

Tvö skilyrði gilda um bæði hugtökin. Vörurnar þurfa að hafa verið framleiddar í sama landi og varan sem verið er að virða. Og vörur frá öðrum framleiðanda koma því aðeins til greina að engar sams konar eða svipaðar vörur frá sama framleiðanda séu fyrir hendi.

Þegar verðið er véfengt

Ferlinu er lýst í 56. gr. reglugerðarinnar. Telji tollstjóri ástæðu til að draga í efa sannleiksgildi upplýsinga um viðskiptaverðið getur hann krafið ábyrgðaraðila um nánari skýringar eða gögn.

Dragi hann verðið enn í efa þrátt fyrir framkomnar skýringar — eða berist þær ekki innan hæfilegs frests — verður viðskiptaverðið ekki lagt til grundvallar og farið er niður stigann.

Frumkvæðið að gögnunum er því innflytjandans. Vörureikningur, greiðslukvittun, flutningsskjal og vátryggingarskírteini sem styðja hvert annað eru besta vörnin.

Gengið

Sé tollverðið í erlendri mynt gildir 19. gr. tollalaga: tollafgreiðslugengi miðast við opinbert viðmiðunargengi Seðlabanka Íslands sem skráð er hvern mánudag, og við tollafgreiðslu er miðað við gengið eins og það var skráð síðasta mánudag á undan. Beri helgidag upp á mánudag er miðað við næsta virka dag á undan.

Niðurstaða

Tollverð byrjar á því sem raunverulega var greitt, en það endar þar ekki. Flutningur til landsins, ferming og afferming vegna hans, og vátrygging bætast alltaf við — líka þegar sendingin var auglýst án gjalds. Umboðslaun, pökkunarkostnaður, leyfisgjöld og aðföng sem kaupandi lagði til bætast við þegar þau eiga við.

Á móti er listinn lokaður. Innlendur flutningur, geymsla og þjónustugjöld tollmiðlara eiga þar ekki heima, og framhaldsflutningur umfram fyrstu tollhöfn má koma til frádráttar.

Bregðist viðskiptaverðið er ekki gripið til mats heldur farið niður skýrt skilgreindan stiga — og geðþóttaverð er beinlínis bannað sem grundvöllur.

Heimildir

• Tollalög nr. 88/2005, 14., 15., 16., 17., 18. og 19. gr.
• Reglugerð nr. 1100/2006 um vörslu og tollmeðferð vöru, 52.–62. gr.
• Samningur um framkvæmd VII. gr. hins almenna samnings um tolla og viðskipti 1994 (GATT).
• Lög nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, 34. gr. um skattstofn við innflutning.