Stutta svarið
Þrjú þessara eru opinber gjöld. Það fjórða er það yfirleitt ekki.
Mikilvægasti munurinn er þó ekki í töflunni heldur í því sem gerist eftir á: aðeins virðisaukaskatturinn fæst dreginn frá. Tollur og vörugjald eru endanlegur kostnaður fyrir alla, líka virðisaukaskattsskylda rekstraraðila.
Tollur — eina gjaldið sem raunverulega er tollur
Tollur er skilgreindur í tollalögum sem „gjald sem innheimt er af vöru samkvæmt tollskrá“, og hann getur verið tvenns konar:
Tollur skal lagður sem verðtollur á tollverð vöru eða sendingar … og sem magntollur á vörumagn eftir því sem í tollskrá samkvæmt viðauka I greinir.
—
Tollurinn ræðst því alfarið af tollskrárnúmeri, og hann er það eina af þessum fjórum sem fríverslunarsamningur getur lækkað eða fellt niður.
Tvær reglur um blandaðar sendingar eru þess virði að þekkja.
Kostnaði er jafnað hlutfallslega. Berist vörur í einu farmskrárnúmeri sem flokkast í mismunandi tollskrárnúmer skal jafna flutningi, vátryggingu og öðrum kostnaðarliðum „hlutfallslega niður á einstakar vörur í sendingu miðað við verð þeirra á innkaupsstað“, sbr. 17. gr.
Ein fjárhæð kostar hæsta tollinn. Átjánda greinin er óvægin:
Sé verð vara, sem flokka ber í mismunandi tollskrárnúmer og greiða ber af mismunandi háan toll, tilgreint í einni fjárhæð skal greiða af öllum vörunum þann tollhundraðshluta sem hvílir á þeirri vöru sem ber hæstan toll nema innflytjandi láti tollyfirvöldum í té upplýsingar sem þau meta fullnægjandi og byggja má ákvörðun á um tollverð einstakra vara í sendingu.
—
Sundurliðaður vörureikningur er því ekki formsatriði heldur bein kostnaðarlækkun.
Virðisaukaskattur — sami skattur og innanlands
Virðisaukaskattur við innflutning er ekki sérstakur innflutningsskattur heldur sami skattur og lagður er á innlenda sölu. Hann er einfaldlega innheimtur við tollmeðferð í stað þess að innlendur seljandi innheimti hann.
Af því leiðir þrennt sem greinir hann frá hinum gjöldunum.
Stofninn er stærstur. Skatturinn er innheimtur „af tollverði skattskyldrar vöru að viðbættum tolli og öðrum gjöldum sem á eru lögð við tollmeðferð“, sbr.
- mgr. 34. gr. Tollur og vörugjald eru því hluti skattstofnsins — en virðisaukaskatturinn er ekki hluti neins stofns.
Hann fæst dreginn frá. Fyrir virðisaukaskattsskyldan rekstraraðila er innflutningsskatturinn innskattur eftir almennum reglum, og skjalakrafan er sérstök:
Greiðsluskjal frá tollyfirvöldum þar sem virðisaukaskattur kemur sérstaklega fram skal liggja til grundvallar innskatti vegna eigin innflutnings skattaðila.
—
Innflutningurinn er færður á því uppgjörstímabili þegar hann var tollafgreiddur, sbr. 14. gr. sömu reglugerðar — ekki þegar greitt var.
Greiðslufrestur getur átt við. Samkvæmt 3. mgr. 34. gr. getur ráðherra ákveðið að ákvæði tollalaga um greiðslufrest aðflutningsgjalda gildi með sama hætti um virðisaukaskatt við innflutning, þó þannig að gjalddagi sé eigi síðar en gjalddagi virðisaukaskatts þess tímabils þegar tollafgreiðsla fer fram.
Vörugjald — sértækt og endanlegt
Vörugjöld eru ekki almenn. Þau hvíla á tilteknum vörutegundum samkvæmt sérlögum, og þekktast er vörugjald af ökutækjum samkvæmt lögum nr. 29/1993, sbr. reglugerð nr. 331/2000. Gjald af áfengi og tóbaki samkvæmt lögum nr. 96/1995 er af sama meiði.
Tvennt einkennir þau. Þau eru hluti stofns virðisaukaskattsins, enda teljast þau til „annarra gjalda sem á eru lögð við tollmeðferð“. Og þau eru ekki frádráttarbær — rekstraraðili sem flytur inn bifreið fær vörugjaldið ekki til baka, ólíkt virðisaukaskattinum.
„Tollafgreiðslugjald“ — oftast alls ekki opinbert gjald
Hugtakið er á reiki og það borgar sig að greina þrennt að.
Þjónustugjald flutningsaðila. Í daglegu tali er „tollafgreiðslugjald“ langoftast þóknun póstfyrirtækis, hraðflutningafyrirtækis eða tollmiðlara fyrir að annast tollskýrslugerð, umsýslu og eftir atvikum útlagningu gjalda. Þetta er einkaréttarleg þóknun samkvæmt verðskrá viðkomandi fyrirtækis. Hún er ekki aðflutningsgjald, hún rennur ekki í ríkissjóð, og hún byggist ekki á tollalögum.
Kostnaður vegna afgreiðslu utan afgreiðslutíma. Eina gjaldið sem tollalög mæla fyrir um í þessa veru er kostnaðargjald:
Ráðherra setur reglur um almennan tollafgreiðslutíma. Tollyfirvöld geta heimilað að afgreiðsla fari fram á öðrum tímum, enda greiði viðkomandi þann kostnað sem af því leiðir.
—
Þetta er kostnaðarendurheimt vegna sérstakrar fyrirgreiðslu, ekki gjald á innflutning sem slíkan.
Geymslugjöld. Standi sending í vörslu umfram tiltekinn tíma falla til gjöld hjá vörsluaðila. Þau eru sömuleiðis einkaréttarleg.
Fyrir virðisaukaskattsskylda rekstraraðila gildir þó eitt: beri þjónustureikningur flutningsaðilans íslenskan virðisaukaskatt fæst sá skattur dreginn frá sem innskattur eftir venjulegum reglum, enda varði þjónustan skattskyldan rekstur.
Hvers vegna greinarmunurinn skiptir máli
Fjórar afleiðingar leiða beint af flokkuninni.
Frádráttarbærni. Aðeins virðisaukaskatturinn skilar sér til baka hjá skattskyldum rekstri. Tollur og vörugjald eru kostnaðarverð vörunnar og hafa áhrif á framlegð og verðlagningu til frambúðar.
Margföldunaráhrif. Tollur og vörugjald hækka stofn virðisaukaskattsins. Hundrað króna tollur kostar því 124 krónur í reynd fyrir þann sem ekki er skattskyldur. Þetta er ástæða þess að lækkun tolls skilar meiru en fjárhæðinni sjálfri.
Kæruleiðir. Ákvarðanir tollyfirvalda um aðflutningsgjöld sæta kæru til yfirskattanefndar, sbr. 118. gr. tollalaga og 3. mgr. 36. gr. virðisaukaskattslaga. Ágreiningur um þjónustugjald flutningsaðila er hins vegar einkaréttarlegt mál milli aðila.
Fríverslunarsamningar. Þeir lækka tollinn. Þeir lækka hvorki virðisaukaskattinn né vörugjaldið — og af því að tollurinn er í virðisaukaskattsstofninum lækkar skatturinn þó lítillega í kjölfarið.
Dæmi
Innflutningur á vöru fyrir 100.000 kr., flutningur og vátrygging 10.000 kr., tollur 7,5%, virðisaukaskattur 24%, þjónustugjald flutningsaðila 3.500 kr.:
Raunverulegur kostnaður skattskylds rekstraraðila er því 110.000 + 8.250 + 3.500 kr. Virðisaukaskatturinn er gegnumstreymi.
Fyrir einstakling eða aðila í undanþeginni starfsemi er allt saman kostnaður — 146.630 kr. að viðbættu þjónustugjaldinu.
Niðurstaða
Tollur ræðst af tollskrárnúmeri og fríverslunarsamningum, og hann er endanlegur kostnaður. Vörugjald er sértækt, bundið við sérlög, og líka endanlegt. Virðisaukaskattur er reiknaður síðast, af stærsta stofninum — og er sá eini sem skilar sér til baka hjá skattskyldum rekstri.
Tollafgreiðslugjald er svo yfirleitt ekki gjald í þessum skilningi heldur þóknun einkaaðila, og það á heima í samningi við flutningsaðilann en ekki í umræðu um skattbyrði innflutnings.
Sá sem vill lækka kostnað ætti því að byrja á tollskrárnúmerinu og upprunasönnuninni, ekki á virðisaukaskattinum.
Heimildir
- , 1., 5., 14., 15., 17., 18., 118. og 190. gr.
- , 14., 16., 34. og 36. gr.
- , 14. og 15. gr.
- .
- .
- .
This article provides general legal information, not advice for a specific matter. Laws, facts and procedural deadlines may change the result. Follow the linked primary sources and obtain local advice before acting.